Book Actually | วางแผนธุรกิจหรือแผนชีวิต ด้วยคำถามง่ายๆ 3 ข้อ

คนจำนวนไม่น้อยมักรังเกียจรังงอนการเขียนแผนลงบนกระดาษ เพราะคิดว่าจะไปเขียนทำไม ลงมือทำเลยดีกว่า เสียเวลามานั่งเขียน แต่หารู้ไม่ว่า การทำแผนลงในกระดาษนั้นมีประโยชน์มาก เหมือนกับการมีแผนที่อยู่ในหัวก่อนออกเดินทาง ในทางกลับกัน ถ้าไม่เขียนหรือไม่เห็นภาพชัดเจนว่าจะไปไหน สุดท้ายเจ้าตัวนี่แหละที่จะเป๋!

     อย่างหลายครั้ง เวลาเราไปสอนการตลาดหรือสอนคอนเทนต์ออนไลน์ เรามักจะถามคำถามง่ายๆ กับคนเรียนว่า เป้าหมายของคุณคืออะไร? ซึ่งน่าตกใจมากว่าแทบไม่มีใครตอบได้ชัดเจนว่าเป้าหมายของพวกเขาคืออะไร และไม่ต้องเดาให้ยาก เรื่องอื่นๆ ที่ตามมา พวกเขาก็ไม่มีทิศทางให้กับมัน ดังนั้น เรามักจะสอนควบคู่กับการชวนคิดเรื่องแผนธุรกิจและชวนกันเขียนออกมาให้เห็นภาพร่วมกัน

     แต่แผนธุรกิจที่เราชวนคุยนั้นไม่ได้ยากและจริงจังทางการอะไร มีแค่ 3 คำถามง่ายๆ โดยเรียงจาก ‘ทำไปทำไม’ (Why) ‘ทำอย่างไร’ (How) ‘ทำอะไร’ (What) ซึ่งเราได้ไอเดียนี้มาจากหนังสือ Start With Why เขียนโดย ไซมอน ซิเน็ก

 

Start With Why

 

     หลักการ 3 คำถาม หรือที่ซิเน็กตั้งชื่อว่า วงกลมทองคำ (Golden Circle) จริงๆ แล้วก็คือการถอดหัวใจของการวางแผนธุรกิจ (Business Plan) ออกมาเป็นคำถาม 3 ข้อ ซึ่งในการวางแผนธุรกิจ สิ่งแรกที่ต้องคิดก็คือ วิสัยทัศน์ (Vision) ว่าตัวเรา บริษัท หรือองค์กรอยากเป็นอะไรในอนาคต แต่ซิเน็กพลิกด้วยการเปลี่ยนมาเป็นคำถามสั้นๆ ว่า ‘ทำไปทำไม’ (Why) แทน จากนั้นพอถึงเรื่องถัดมาว่า พันธกิจ (Mission) และกลยุทธ์ (Strategy) ที่จะช่วยพาเราไปสู่วิสัยทัศน์หรือเป้าหมายในอนาคตนั้น ซิเน็กก็เรียกมันใหม่ว่า ‘ทำอย่างไร’ (How) และพอมาถึงกลวิธี (Tactic) หรือแผนปฏิบัติ เขาก็เรียกมันว่า ‘ทำอะไร’ (What)

     ทั้งหมดทั้งมวลของกฎวงกลมทองคำก็คือการตั้งคำถามล้อไปกับการวางแผนธุรกิจนั่นเอง เพียงแต่พอเปลี่ยนเป็นสามคำถามนี้แล้ว ฟังเข้าใจง่ายและไม่ยุ่งยากซับซ้อนเหมือนในตำรา ทีนี้ ลองมาดูตัวอย่างธุรกิจที่ตอบคำถามสามข้อนี้ได้ชัดเจนและสุดท้ายประสบความสำเร็จ

     ตัวอย่างที่ว่าคือ สายการบินขึ้นชื่อเรื่องการบริการประทับจิตประทับใจระดับโลกอย่างเซาท์เวสต์แอร์ไลน์ เริ่มต้นเลยคือเซาท์เวสต์ฯ ไม่ได้ตั้งเป้าหมายว่าอยากเป็นสายการบินหรูหราที่มีกำไรอันดับหนึ่ง แต่พวกเขาเริ่มจากไอเดียที่แตกต่างจากสายการบินอื่นในยุคนั้น ด้วยการฝันอยากเป็นสายการบินต้นทุนต่ำให้คนทั่วไปสามารถโดยสารได้ เนื่องจากสมัยก่อนเครื่องบินถือเป็นการโดยสารราคาแพง จะมีแต่คนมีระดับเท่านั้นที่จะนั่งได้

     พอเซาท์เวสต์ฯ เจอคำตอบแล้วว่าทำไมพวกเขาถึงต้องทำบริษัทสายการบินขึ้นมา พวกเขาก็นึกภาพออกว่า หลังจากนั้นพวกเขาต้องควบคุมต้นทุนด้านต่างๆ เพื่อทำให้ราคาตั๋วถูกพอที่จะให้คนทั่วไปซื้อได้ นอกจากนี้พวกเขารู้ดีว่า การขึ้นเครื่องบินในยุคนั้นดูจริงจังและทางการมาก ซึ่งทำให้ผู้โดยสารรู้สึกอึดอัดและกระอักกระอ่วน เซาท์เวสต์ฯ เลยคิดต่างด้วยการทำให้สายการบินของพวกเขาสนุก เข้าถึงง่าย สบายๆ ในยุคแรกเซาท์เวสต์ฯ เลยหาแอร์โฮสเตสที่มีบุคลิกเฟรนด์ลีมาทำงานบนเครื่องบิน ซึ่งแอร์โฮสเตสกลุ่มแรกก็คือเชียร์ลีดเดอร์ ที่มีบุคลิกเฟรนด์ลีและกระตือรือร้นที่จะเอนเตอร์เทนคนอื่นๆ ผลลัพธ์คือ เซาท์เวสต์ฯ กลายเป็นสายการบินสุดฮิตที่ผู้คนต่างชื่นชอบ และยังเป็นต้นแบบธุรกิจสายการบินต้นทุนต่ำต่อๆ มา

     ถ้าให้สรุปคือ พอเซาท์เวสต์ฯ ตั้งเป้าหมายชัดเจนว่าจะเป็นสายการบินต้นทุนต่ำ พวกเขาก็วางกลยุทธ์ตัวเองด้วยการลดต้นทุนต่างๆ ที่ช่วยให้พวกเขาทำราคาที่คนทั่วไปเอื้อมถึง จากนั้นพวกเขาก็แตกออกมาเป็นวิธีการต่างๆ ว่าต้องทำอะไรบ้าง เช่น ลดเวลาในการเทิร์นไฟลต์ใหม่เหลือเพียง 10 นาที ซึ่งช่วยให้พวกเขาเพิ่มเที่ยวบินได้มากขึ้น, หาแอร์โฮสเตสที่ดูสดใสและกระตือรือร้นในการบริการ, ใส่ใจกับคุณภาพพนักงาน เพราะพนักงานคือกุญแจสำคัญในการสร้างความแตกต่างด้านบริการ เป็นต้น ซึ่งพอพวกเขามีแผนในหัวชัด ก้าวแต่ละก้าวที่พวกเขาวางก็พาไปสู่จุดหมายในที่สุด

 

     อย่างไรก็ตาม แผนธุรกิจหรือวงกลมทองคำไม่ได้ปรับใช้ได้แค่ธุรกิจหรือองค์กรเท่านั้น แต่ยังเอามาปรับใช้กับชีวิตคนเราได้เหมือนกัน เพราะคนเราก็ต้องวางแผนชีวิตว่าเราอยากเป็นอะไรในอนาคต เพราะพอเรารู้แล้วว่าเราอยากเป็นอะไร (ซึ่งจริงๆ ไม่จำเป็นต้องชัดก็ได้ว่าอยากเป็นอะไรเป๊ะๆ แต่ขอให้รู้ว่าอยากมีชีวิตประมาณไหน ก็ถือว่าใช้ได้) จากนั้นเราก็จะออกแบบได้ถูกว่าเราควรใช้ชีวิตแบบไหน และทำอะไรบ้างเพื่อให้ไปถึงเป้าหมายนั้น

     ในทางกลับกัน การไม่มีแผนชีวิตอยู่ในกระดาษหรืออยู่ในหัวอย่างชัดเจน สุดท้ายเจ้าตัวก็จะเป๋ เข้าทำนองว่า ไอ้นู่นก็อยากทำ ไอ้นี่ก็อยากทำ แต่สุดท้ายไม่ได้ทำอะไรที่สำคัญที่จะพาไปสู่เป้าหมายที่ต้องการได้เสียที พูดง่ายๆ พอไม่มีแผนก็ไม่มีทิศทาง เมื่อไม่มีทิศทางก็ไม่มีหลักคิดว่าอะไรควรทำก่อน อะไรควรทำหลัง อะไรควรทำ หรืออะไรไม่ควรทำ

     ดังนั้น การมีแผนที่ที่ชัดเจนสักหน่อยว่าเราจะไปไหน เป็นสิ่งที่สำคัญมาก ไม่ว่าจะเป็นการทำธุรกิจหรือการใช้ชีวิต เพราะถึงแม้มันจะเป็นกระดาษ แต่กระดาษที่มีแผนที่ที่ว่านี้จะช่วยให้ภาพในหัวของเราชัดเจน เพราะอย่าลืมสิ กระทั่งเราจะใช้ Google Maps คำถามแรกที่เราต้องตอบให้ได้คือ เราจะไปไหน

 

     ว่าแต่วันนี้คุณรู้หรือยังว่าคุณจะไปไหน?

Share Post
Like 2 View 1350

Author

สีตลา ชาญวิเศษ

นักเขียน คนทำงานด้านวางแผนคอนเทนต์ นักบรรยายด้านการตลาดสร้างสรรค์และการเล่าเรื่อง ก่อนหน้านี้เคยเขียนบทความความรักและความสัมพันธ์มาก่อน แต่ถึงจุดอิ่มตัว เลยผันมาเขียนเล่าเรื่อง ‘หนังสือ’ ที่ชอบอ่านแทน นอกจากนี้ ยังเป็นคนใช้ชีวิตแต่ละวันเสมือนการเดินทางทางจิตวิญญาณ