งานศพที่คุณปรารถนาเป็นอย่างไร? บทสนทนาที่พาเตรียมตัวตายและทบทวนความหมายของชีวิต

“งานศพที่คุณปรารถนาเป็นอย่างไร”

“คนที่คุณอยากกล่าวขอบคุณ และขอโทษมากที่สุดก่อนตายคือใคร… และทำไมคุณถึงยังไม่ได้ทำเช่นนั้น”

“อะไรคือสิ่งสำคัญที่สุดที่คุณต้องการบรรลุหรือทำให้สำเร็จก่อนตาย”

     บางส่วนของชุดคำถามจาก เกมไพ่ ไขชีวิต1 เครื่องมือที่ช่วยเปลี่ยนเรื่องที่ใครๆ ว่าคุยยากอย่างเรื่องความตายให้เป็นเรื่องคุยง่าย ผ่านการใช้การ์ดเกมช่วยถามคำถามที่มีตั้งแต่ทีเล่นทีจริง ตอบได้ทันทีบ้าง ต้องใช้เวลาครุ่นคิดบ้าง ยากง่ายปะปนไป คำถามที่ล้วนเกี่ยวข้องกับการตาย หากสุดท้ายเมื่อเล่นจนจบกลับคล้ายว่าเกมนั้นถามคำถามเดียวว่า: เราปรารถนาจะใช้ชีวิตที่มีอยู่อย่างไร?

     การพูดคุยเรื่องความตายอาจฟังเป็นเรื่องหดหู่ น่ากลัว ชวนเศร้า อีกทั้งมารยาททางสังคมที่ครอบเราไว้ก็ไม่ช่วยทำให้เรื่องนี้เป็นเรื่องชวนคุยเอาเสียเลย คำว่า ‘ตาย’ ที่พูดตรงๆ บางทียังหยาบเกินไป ใช้คำว่า ‘จากไป’ ดีกว่า หรือข้อห้ามต่างๆ เช่น หากกำลังจะมีงานมงคล ห้ามไปงานศพ ราวกับว่าการตายนั้นเป็นเรื่องอัปมงคล จะมาพูดถึงความตายบนโต๊ะอาหารเลยน่ะเหรอ จะโดนตราหน้าว่าไร้กาลเทศะเอาเสียเปล่าๆ

     เกมไพ่ ไขชีวิต ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อแก้ไขปัญหานี้ เพราะหากไม่มีใครหนีความตายพ้นอยู่ดี เราจะหลีกหนีการพูดถึงมัน ผลักไสให้เป็นเรื่องไกลตัวทำไมกัน สู้จ้องตาเผชิญหน้า เตรียมตัวให้พร้อมไม่ว่าวันนั้นจะมาถึงเมื่อไหร่ น่าจะดีกว่า

     เกมไพ่ ไขชีวิต ถูกออกแบบให้เล่นง่ายๆ มีแค่สองคน หรือจะรวมตัวกันมากกว่านั้นก็ได้ จะตั้งวงจริงจัง หรือจะเปิดไปคุยไป ตอนนั่นทานข้าว ช่วงนั่งดูละครหลังข่าวก็ยังไหว

 

     “หลังจากเล่นเกมนี้จบ คุณตั้งใจจะทำอะไรที่เปลี่ยนแปลงไปจากเดิม”

     คำถามสุดท้ายที่ไม่ต้องเลือก แต่ผู้เล่นทุกคนต้องตอบ เพื่อให้แต่ละคนตั้งเป้าหมายกับตัวเอง ซึ่งอาจเป็นโทร.ไปขอโทษใครสักคนที่ค้างคาใจกันมานาน, ลงมือเขียนหนังสือเล่มที่เริ่มมาแล้วครึ่งทางแต่วางคาอยู่, หรือลงมือทำพินัยกรรมชีวิต (Living Will) ผ่าน ‘สมุดเบาใจ’ เพื่อบันทึกเจตนาว่าเราตั้งใจจะตายอย่างไร ให้การตายครั้งนั้นเป็น ‘การตายดี’ ในนิยามที่เราเลือกเอง

     หนังสือ Let’s Talk About Death (Over Dinner): An Invitation and Guide to Life’s Most Important Conversation ที่เขียนโดย Michael Hebb2 ชาวอเมริกันบอกเล่าสถานการณ์ที่คล้ายกันในอเมริกา ที่วัฒนธรรมต่างๆ ทำให้การพูดถึงความตายเป็นเรื่องผิดกาลเทศะ เป็นเรื่องน่าเศร้า ชวนอึดอัด แต่ความตายไม่ต้องเป็นเช่นนั้น จากการร่วมวงสนทนาบนโต๊ะอาหารมาหลายครั้ง ไมเคิลกลับพบว่าบทสนทนาที่เปิดใจ เข้าถึงความรู้สึกข้างในของผู้ร่วมสนทนานั้นกลับเชื่อมต่อผู้คนตรงหน้ากันได้อย่างลึกซึ้ง ทำให้แต่ละคนได้ทบทวนความหมายของชีวิตที่ผ่านมา และเป้าหมายของชีวิตที่เหลืออยู่ได้มากขึ้น

 

     แล้วการพูดถึงความตายช่วยให้ชีวิตดีขึ้นได้อย่างไร?

     ทั้งในหนังสือของไมเคิล และงานวิจัยอีกหลายชิ้นที่เขายกขึ้นมาเพื่อสนับสนุนคำเชิญชวนของเขาให้คนออกมาคุยเรื่องความตายกันบนโต๊ะอาหารนั้นบอกว่า ความตายคือการรวมเข้าด้วยกันของอดีต – ปัจจุบัน – อนาคต

     ความตายชวนเราตั้งคำถามว่าอนาคตในวันสุดท้ายเราจะขอบคุณหรือเสียดายอะไร คำถามเช่นนั้นที่เตือนว่าแม้เราเลือกวิธีตายไม่ได้ แต่เราเลือกใช้ชีวิตในวันนี้ที่จะกำหนดว่าเราจะมีความรู้สึกสุดท้ายกับชีวิตในวันที่ความตายมาถึงได้อย่างไร และความตายที่บอกให้รู้ว่า หากอยากใช้ชีวิตที่ใจเป็นอิสระในวันนี้ เราต้องก้าวผ่านอดีตให้ได้ หากยังมีอะไรที่ติดค้างคาใจ ไม่ว่ากับตัวเองหรือกับใคร จงให้อภัย ขอบคุณ และเดินก้าวออกจากอดีตนั้นมา

 

     อาหารหมดจานแล้ว

     ไพ่เองก็หมดสำรับ

     แต่ละคนที่ร่วมเล่นเกมไพ่ไขชีวิตกันอยู่บนโต๊ะนั้น ต่างกำลังก้มเขียนว่าเขาเรียนรู้อะไรจากบทสนทนานี้ และจะทำอะไรต่อจากนี้

     นึกทบทวนคำตอบทั้งของตัวเอง – ทั้งคำขอโทษ คำขอบคุณที่คงค้างคาหากใกล้ตายแล้วไม่ได้พูดออกไป, ทั้งความฝันลึกๆ ที่ห้อยแขวนฝากอนาคตมานานที่อาจไม่เกิดขึ้นจริง ถ้าไม่ลงมือทำเสียวันนี้

 

     เรากำลังพูดถึงความตายกันอยู่หรือ?

     ไม่หรอก

     นี่เรากำลังพูดถึงการใช้ชีวิต

 


1 สนใจ เกมไพ่ ไขชีวิต และ สมุดเบาใจ พินัยกรรมชีวิต ดูรายละเอียดและสั่งซื้อได้ที่เครือข่ายพุทธิกา https://peacefuldeath.co

2 ฟังทอล์ก What happens when death is what’s for dinner? ของ Michael Hebb 

Share Post
Like 1 View 1493

Author

พชร สูงเด่น

นักศึกษาทุน Erasmus Mundus ด้านการศึกษาเพื่อการพัฒนา กำลังอยู่ในช่วงชีวิตที่ต้องวุ่นๆ สลับไปมาระหว่างนั่งเขียนรายงานในห้องสมุด อบขนมในห้องครัว เรียนรู้นอกห้องเรียนด้วยการเดินทางไปยังเมืองต่างๆ ในยุโรป และการนั่งเขียนบันทึกทั้งหมดส่งมาให้ a day BULLETIN

สิริลักษณ์ ตะเภาหิรัญ

กราฟิกดีไซเนอร์ ผู้เลี้ยงปลาทอง กุ้ง และอื่นๆ ชอบงานคราฟต์ ต้นไม้ น้ำเต้าหู้ และในอนาคตใฝ่ฝันที่จะมีอควาเรียมเป็นของตัวเอง