ของหวาน ศาสนาคริสต์ และเรื่องราววุ่นๆ ในวันอาทิตย์ของไอศกรีมซันเดย์ที่ดันสะกดด้วยตัว e

World Wide Words
3 May 2019
เรื่องโดย:

ฐิติชญา อนันต์ศิริภัณฑ์, พัทธมน วงษ์รัตนะ

ไอศกรีมรสชาติหวานกลมกล่อม ท็อปด้วยวิปครีมนุ่มๆ ราดสตรอเบอรีไซรัปหรือซอสช็อกโกแลตฉ่ำๆ และปิดท้ายด้วยเชอรีเชื่อมลูกโต คือเอกลักษณ์ของไอศกรีมซันเดย์ที่สามารถพาเราเข้าสู่โหมดนิพพานในซัมเมอร์ที่ร้อนระอุได้ในทุกครั้งที่ตักเข้าปาก แต่หากลองพิจารณาจากชื่อ ‘Sundae’ แล้ว ก็เป็นเรื่องน่าตั้งคำถามว่า เมนูของหวานสัญชาติอเมริกันชนิดนี้แท้จริงแล้วมีที่มาที่ไปเกี่ยวข้องกับวันอาทิตย์อย่างไร แล้วทำไมคำว่า Sunday ถึงสะกดผิดเพี้ยนเป็น Sundae ไปได้

สำรวจเรื่องราวเบื้องหลังอันลึกลับของของหวานที่มีประวัติศาสตร์ยาวนานพอๆ กับอายุของประเทศสหรัฐอเมริกา และข้อถกเถียงถึงที่มาของไอศกรีมซันเดย์ที่ยังดำเนินต่อมาจนถึงทุกวันนี้

sundae

 

     ไอศกรีมเป็นเมนูของหวานจากฝรั่งเศสที่เผยแพร่เข้าไปในสหรัฐอเมริกาตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 เรียกได้ว่าเป็นเมนูแรกๆ ที่เข้าไปพร้อมกับการสร้างชาติเลยทีเดียว แต่รูปแบบของไอศกรีมในตอนนั้นยังคงเป็นไอศกรีมเปล่าๆ ที่ไม่มีการใส่ท็อปปิ้งและผลไม้ลงไป จนกระทั่งราวๆ 100 ปีต่อมา เริ่มมีผู้สร้างสรรค์ใส่ท็อปปิ้งต่างๆ เช่น สตรอเบอรี เชอรี สัปปะรด ไซรัป และวิปปิ้งครีมลงไปเพื่อเพิ่มรสชาติและสีสัน จนเป็นที่มาของไอศกรีมซันเดย์ในยุคแรกๆ

 

ไอศกรีมซันเดย์เกี่ยวอะไรกับวันอาทิตย์

     ที่มาของไอศกรีมซันเดย์มีหลากหลายและยังคงเป็นข้อถกเถียงกันจนถึงทุกวันนี้ บ้างก็บอกว่าเป็นไอศกรีมที่คิดค้นขึ้นครั้งแรกในวันอาทิตย์ บ้างก็บอกว่าเป็นไอศกรีมที่ห้ามขายในวันอาทิตย์ หรือบางแหล่งที่มาก็บอกว่าเป็นการเอาไอศกรีมที่เหลือจากวันอาทิตย์มาขายในวันจันทร์ แต่ในเว็บไซต์ทางการของไอศกรีมซันเดย์ (แปลกแต่จริง… ไอศกรีมซันเดย์มีเว็บไซต์ทางการของตัวเองด้วย!) ระบุว่า ไอศกรีมซัมเดย์ถูกคิดค้นขึ้นครั้งแรกใน ค.ศ. 1882 ที่เมืองอีทากา (Ithaca) รัฐนิวยอร์ก โดยร้าน Chester Platt of Platt & Colt ได้นำไอศกรีมวานิลลาราดเชอรีไซรัปและท็อปด้วยเชอรีสด พร้อมเสิร์ฟในแก้วแชมเปญตั้งสูงให้กับบาทหลวง John M. Scott ในวันอาทิตย์เป็นครั้งแรก ทำให้บาทหลวงท่านนั้นเรียกเมนูของหวานนี้ว่าไอศกรีมเชอรีซันเดย์ (Cherry Sunday)

     เรื่องราวไอศกรีมซันเดย์ของร้าน Chester Platt of Platt & Colt ถือเป็นหนึ่งในการเล่าขานที่ได้รับการยอมรับมากที่สุด เพราะมีหลักฐานปรากฏเป็นลายลักษณ์อักษรว่าเจ้าของร้านแห่งนี้เคยไปซื้อโฆษณาในหนังสือพิมพ์ Ithaca Daily Journal เพื่อโปรโมตไอศกรีมเชอรีซันเดย์ไว้ตั้งแต่วันที่ 5 เมษายน ค.ศ. 1892 ซึ่งทำให้วันดังกล่าวกลายเป็นวันเกิดของไอศกรีมซันเดย์มาจนถึงปัจจุบัน

 

sundae

 

     นอกจากนี้ ยังมีการถกเถียงถึงที่มาของไอศกรีมซันเดย์ที่เกิดขึ้นในมลรัฐอื่นๆ ของสหรัฐอเมริกาด้วย เช่น เมืองอีวานสตัน (Evanston) รัฐอิลลินอยส์ ได้มีการผ่านร่างกฎหมายห้ามขายไอศกรีมโซดาและเครื่องดื่มโซดาอื่นๆ ในวันอาทิตย์ (ในสมัยก่อน ชาวอเมริกันชื่นชอบการรับประทานไอศกรีมกับโซดาเป็นอย่างมาก) เนื่องจากเป็นวันพักผ่อนที่ประชาชนควรประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ร้านค้าหนึ่งในเมืองอีวานสตันจึงปฏิบัติตามข้อกฎหมายนี้โดยการยกเลิกการใส่โซดาเข้าไปในไอศกรีม แต่เปลี่ยนเป็นใส่ไซรัปและท็อปปิ้งอื่นๆ แทน ผลปรากฏว่า เมนูของหวานแปลกใหม่ชนิดนี้กลับได้รับความนิยมในหมู่ชาวเมืองอีวานสตันมาก ถึงขนาดที่ว่าใครกลับจากโบสถ์ก็ต้องมาแวะรับประทานไอศกรีมใส่ไซรัปแห่งนี้ จนเจ้าของร้านตัดสินใจขายเมนูนี้ต่อในวันอื่นๆ ของสัปดาห์และตั้งชื่อมันว่าไอศกรีมซันเดย์

 

ทั้งๆ ที่เป็นวันอาทิตย์ แต่ทำไมไอศกรีม Sundae จึงสะกดด้วยตัว e

     อย่างไรก็ตาม เราจะเห็นได้ว่าตัวสะกดของไอศกรีม Sundae นั้นเป็นตัว e ไม่ใช่ตัว y ที่แปลตรงตัวได้ว่าวันอาทิตย์ เป็นเพราะว่า ในธรรมเนียมของคริสต์ศาสนา วันอาทิตย์นับว่าเป็นวัน Sabbath หรือในภาษาไทยเรียกว่าวันสะบาโต ซึ่งถือว่าเป็นวันบริสุทธิ์ห้ามทำกิจกรรมใดๆ เนื่องจากเป็นวันพักผ่อน ทำได้เพียงกิจกรรมที่ถวายแด่พระเจ้า เช่น การอธิษฐาน การอ่านพระคัมภีร์ และการขอบคุณพระเจ้าเพียงเท่านั้น จึงมีการขอเปลี่ยนเอาตัว y ออกจากชื่อไอศกรีม และ ใส่ตัว e ที่ยังทำให้ออกเสียงว่า “ซันเดย์” ได้เหมือนเดิมเข้าไปแทน หรือพูดง่ายๆ ว่าเป็นการเลี่ยงตัวสะกดของคำเพื่อป้องกันการกระทบกระเทือนความรู้สึกของชาวคริสต์ผู้เคร่งศาสนาที่มองว่าวันอาทิตย์เป็นวันศักดิ์สิทธิ์นั่นเอง

 

sundae

 

Pretty please, with a cherry on top

     เมื่อเวลาผ่านไป ความนิยมของไอศกรีมซันเดย์ก็เผยแพร่ไปทั่วประเทศอเมริกา มีการคิดค้นสูตรไอศกรีมซันเดย์รสชาติใหม่ๆ ทั้งช็อกโกแลตซันเดย์ อัลมอนด์ซันเดย์ ไปจนถึงไอศกรีมซันเดย์ใส่แอลกอฮอล์ แต่สิ่งหนึ่งที่ขาดไม่ได้ในถ้วยไอศกรีมซันเดย์ไหนก็ตามคือเชอรีสดหรือเชอรีเชื่อมสีแดงก่ำลูกใหญ่รสชาติหวานฉ่ำ ที่ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของไอศกรีมซันเดย์มากว่าร้อยปี

 

sundae

 

     วัฒนธรรมการใส่ท็อปปิ้งเชอรีบนไอศกรีมยังทำให้เกิดสำนวนภาษาอังกฤษน่ารักๆ ว่า ‘Cherry on top’ หรือพูดให้ครบประโยคแบบจัดเต็มก็คือ ‘Pretty please, with a cherry on top’ ซึ่งเป็นสำนวนที่ใช้ในการอ้อนขออย่างอ่อนหวานเวลาผู้พูดต้องการอะไรบางอย่าง เหมือนกับการวางเชอรีลงไปบนไอศกรีม ทำให้ไอศกรีมถ้วยนั้นดูสวย พิเศษ และน่ารับประทาน

     เช่น เวลาเจ้าหนูตาฟ้าตัวน้อยๆ ต้องการของเล่นใหม่ เขาก็อาจจะพูดกับแม่ของเขาได้ว่า ว่า “Mommy, please. Pretty please with a cherry on top.” ซึ่งแปลว่า “ขอนะครับแม่ ซื้อของเล่นใหม่ให้หนูนะคร้าบบ” หรือบางทีก็พูดกันว่า “Pretty please with a sugar on top.” ก็ได้เหมือนกัน

     แต่สำหรับใครที่อยากได้อะไรมากๆ การพูดแค่ Cherry หรือ Sugar อย่างเดียวอาจจะไม่พอ แนะนำให้ใส่เต็มไปได้เลยว่า “Pretty please with a cherry, whipped cream, caramel, hot fudge, marsh mellow, almond on top”
หวานขนาดนี้ รับรองว่าต้องมีใจอ่อนก็บ้างแหละ

 


ที่มา:

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

ฐิติชญา อนันต์ศิริภัณฑ์

หญิงสาว Multi art skill ที่รับทำทุกอย่าง! จริงจังมากกับการคุมโทน ชอบใช้ชีวิตเหงาๆ อยู่ในโลกอินเทอร์เน็ต อุทิศชีวิตตอนกลางคืนให้การติ่งบังทัน อยากเลี้ยงน้องหมา และฝากเพจเฟซบุ๊ก oneun cafe ด้วยค่ะ

เรื่องโดย

พัทธมน วงษ์รัตนะ

ผู้หญิงสายชิลที่พาตัวเองมาทรมานในประเทศเจ้าระเบียบอย่างเยอรมนี