เป้าหมายที่ไม่จบสิ้นของสุขภาวะคนไทย 18 ปี ของนักวิ่งมาราธอนจอมอึดอย่าง สสส.

Agenda
6 Nov 2019
เรื่องโดย:

ฆนาธร ขาวสนิท

ในปี พ.ศ. 2544 เนื่องด้วยพระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ สสส. หรือสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ จึงถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อขับเคลื่อนกระบวนการสร้างเสริมสุขภาพแก่คนไทย 4 ด้าน คือ กาย จิต ปัญญา และสังคม เพื่อร่วมสร้างประเทศที่น่าอยู่ และทำให้ทุกคนบนแผ่นดินไทยมีขีดความสามารถ สังคม สิ่งแวดล้อม ที่เอื้อต่อสุขภาวะ

        จากวันนั้น นับเป็นเวลา 18 ปีแล้ว ที่ สสส. เข้ามารันวงการประหนึ่งนักวิ่งมาราธอนที่วิ่งอย่างต่อเนื่องโดยแรงไม่ตก เหมือนแคมเปญที่พวกเขาภาคภูมิใจอย่าง ‘วิ่งสู่ชีวิตใหม่’ ที่เริ่มต้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2554 — 18 ปีเป็นระยะเวลายาวนาน หากเทียบกับชีวิตมนุษย์ก็นับได้ว่ากำลังเติบโตสมบูรณ์เต็มวัย กว่าจะถึงวันนี้ สสส. ได้ผลักดันและทำให้เกิดกระแสใหญ่ๆ ในสังคมไทยมากมาย ไม่ว่าจะเป็น ‘งดเหล้าเข้าพรรษา’ คำฮิตติดปากจากจากโฆษณา ‘จน เครียด กินเหล้า’ ฯลฯ และนี่คือผลงานของนักวิ่งผู้แข็งแกร่งองค์กรนี้…

Starting Point (2544-2546)

        สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดตั้งขึ้นตาม พ.ร.บ. กองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ พ.ศ. 2544 โดยริเริ่มเครือข่ายสุขภาพระดับจังหวัดใน 12 จังหวัดทั่วประเทศ สนับสนุนให้เกิดเครือข่ายสร้างเสริมสุขภาพในทุกระดับ สนับสนุนการป้องกันอุบัติเหตุจราจรที่เกิดจากสุราด้วยการรณรงค์ การสนับสนุนกิจกรรมของชมรม ‘เมาไม่ขับ’ และเครือข่ายของกลุ่มผู้ที่ได้รับผลกระทบจากการเมาแล้วขับ สนับสนุนการจำกัดการโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทางสถานีวิทยุและโทรทัศน์ ระหว่างเวลา 5.00-22.00 น. รวมถึงไม่ให้มีป้ายโฆษณาใกล้บริเวณสถานศึกษาและห้ามธุรกิจแอลกอฮอล์อุปถัมภ์การแข่งขันกีฬาในสถานศึกษา เกิดการรณรงค์ ‘งดเหล้าเข้าพรรษา’

Strengthen (2547-2548)

        ริเริ่มแนวคิด ‘องค์กรแห่งความสุข’ (Happy Workplace) สนับสนุนให้การแข่งขันกีฬาระดับชาติทุกรายการประกาศเป็น ‘กีฬาปลอดแอลกอฮอล์’ สนับสนุนมาตรการคำเตือนบนโฆษณาเครื่องดื่มแอลกอฮอล์บนป้ายโฆษณาและภาพยนตร์ สนับสนุนการจัดตั้งศูนย์วิจัยปัญหาสุรา (ศวส.) โดยองค์การอนามัยโลกยกย่อง สสส. เป็นต้นแบบองค์กรสร้างเสริมสุขภาพโลก และแต่งตั้ง สสส. เป็นที่ปรึกษาให้แก่ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ในการจัดตั้งองค์กรสร้างเสริมสุขภาพลักษณะเดียวกับ สสส. สนับสนุนกระทรวงสาธารณสุข ออกประกาศห้ามตั้งแสดงและโฆษณาบุหรี่ ณ จุดขาย ร่วมบุกเบิกโครงการรณรงค์ ‘กระเช้าปลอดเหล้า’ รวมทั้งร่วมมือกับห้างสรรพสินค้าจำหน่าย ‘กระเช้าปลอดเหล้า’ ในเทศกาลปีใหม่ สนับสนุนการพัฒนา ‘DoctorMe’ แอพพลิเคชันสุขภาพตัวแรกของไทย ร่วมกับมูลนิธิหมอชาวบ้าน 

Making the good wills (2549-2550)

        ดำเนินการวาระหลักประจำปี ในหัวข้อ ‘60 ปี 60 ล้านความดี เริ่มที่เยาวชน’ เพื่อให้เยาวชนมุ่งทำความดีถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 เนื่องในวโรกาสที่ทรงครองราชย์ครบ 60 ปี ส่งผลให้เกิดค่านิยมจิตอาสาในกลุ่มเยาวชน และนำไปสู่การประกาศระเบียบวาระเพื่อเด็กและเยาวชน 5 ด้านของรัฐบาล เกิดคำฮิตติดปากจากจากโฆษณา ‘จน เครียด กินเหล้า’ จากสื่อรณรงค์งดเหล้า เกิดการลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ เรื่องการควบคุมการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ระหว่าง สสส. และองค์การอนามัยโลก

Carry On (2551-2553)

        เกิดสื่อรณรงค์สร้างค่านิยมใหม่ชุด ‘ให้เหล้า=แช่ง’ ผลักดันให้มีการแก้ไข พ.ร.บ. จราจรทางบก ฉบับที่ 10 (เพิ่มโทษผู้ปฏิเสธการตรวจวัดแอลกอฮอล์ให้ถือว่า ‘เมา’ และมีโทษ) ร่วมผลักดันให้เกิด พ.ร.บ. ควบคุมเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ พ.ศ. 2551 สนับสนุนกระบวนการวิจัยในการสร้างความรู้จากงานประจำ (Routine to Research) ในประเด็นงานสร้างเสริมสุขภาพ สนับสนุนการจัดตั้ง ‘ศูนย์บริการเลิกบุหรี่ทางโทรศัพท์แห่งชาติ (National Quitline)’ หรือ ‘สายด่วนเลิกบุหรี่ 1600’ เกิดข้อตกลงความร่วมมือระหว่าง สสส. กับองค์การอนามัยโลก ว่าด้วยการสร้างเสริมสุขภาพในภาพใหญ่ เป็นครั้งแรก

The Leadership (2554-2555)

        ผลประเมิน 10 ปี สสส. (พ.ศ. 2544-2554) โดยองค์การอนามัยโลก ธนาคารโลก และมูลนิธิร็อกกีเฟลเลอร์ ระบุว่า ‘สสส. เป็นองค์กรแนวหน้า และเป็นต้นแบบสำคัญของโลกในการสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ’ สามารถขยายผลพื้นที่เล่นน้ำในประเพณีสงกรานต์ปลอดเหล้า 60 พื้นที่ ใน 44 จังหวัดโดยเฉพาะที่ถนนข้าวเหนียว จังหวัดขอนแก่น สามารถบันทึกเป็นสถิติโลก ‘Human waves without alcohol on Songkran’s day (Khowneaw Road, Khon Kaen, Thailand)’ หรือ ‘คลื่นมนุษย์ไร้แอลกอฮอล์’ มีผู้เข้าร่วมถึง 50,208 คน เกิด ‘โครงการวิ่งสู่ชีวิตใหม่’ เพื่อสร้างแรงจูงใจแก่ประชาชนทุกกลุ่มวัยที่ยังไม่เคยออกกำลังกายให้เริ่มมาสนใจการเดิน-วิ่ง 

Run Forward (2556-2557)

        ร่วมเป็นเจ้าภาพประชุมนานาชาติด้านการสร้างเสริมสุขภาพ ครั้งที่ 21 (The 21st IUHPE World Conference on Health Promotion 2013) ภายใต้หัวข้อหลัก ‘Best Investments for Health’ สนับสนุนการขยายขนาดภาพคำเตือนบนซองบุหรี่ จากขนาด 55% เพิ่มเป็น 85% ของพื้นที่ซองบุหรี่ สนับสนุนการออกมาตรการรูปแบบของข้อความคำเตือนประกอบภาพสัญลักษณ์ของเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ หรือภาพสัญลักษณ์ของบริษัทผู้ผลิตเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ร่วมเป็นเจ้าภาพจัดงานประชุมวิชาการเพศศึกษาระดับชาติครั้งแรก เพื่อนำเสนอความรู้และโจทย์ที่สำคัญต่อการขับเคลื่อนงานแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น และจัดทำข้อเสนอเพื่อให้ขับเคลื่อน พ.ร.บ. การป้องกันและแก้ไขปัญหาการตั้งครรภ์ในวัยรุ่น

To The New Dimension (2558-2559)

        เกิดข้อตกลงความร่วมมือระหว่าง สสส. กับองค์การอนามัยโลก ว่าด้วยการสร้างเสริมสุขภาพในภาพใหญ่ เป็นครั้งที่ 2 เกิดกระแสใน Social media ในการใช้ข้อความ ‘ดื่มแล้วขับนับเป็นฆาตกร’ ไปใช้อย่างแพร่หลาย และเป็นประเด็นพูดคุยในสังคม ร่วมสนับสนุนให้เกิดการใช้ระบบแจ้งเตือนภัยผลิตภัณฑ์สุขภาพ ‘Single Window เตือนภัย’ ร่วมประกาศเจตนารมณ์ร่วมกับกระทรวงแรงงาน กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ มูลนิธิพระมหาไถ่เพื่อคนพิการ องค์กรคนพิการ และหน่วยงานภาคเอกชน ด้านความร่วมมือเพื่อสร้างงานสร้างอาชีพคนพิการ 10,000 อัตราในปี 2559 ในงาน ‘สานพลังสู่มิติใหม่ สร้างงาน สร้างอาชีพคนพิการ 10,000 อัตรา’

The Never-Ending Goal (2560-2561)

        สสส. เป็นหนึ่งในคณะทำงานประชารัฐเพื่อสังคม (E6) ในการผลักดันแต่ละประเด็นให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมในระยะเวลาอันใกล้นี้ หรือ ‘5 Quick Win’ ได้แก่ การจ้างงานคนพิการ การจ้างงานผู้สูงอายุ การออมเพื่อการเกษียณอายุ การพัฒนาที่อยู่อาศัยและระบบนิเวศที่เหมาะสมเพื่อรองรับผู้สูงอายุและคนพิการ และความปลอดภัยบนถนน อาคารเรียนรู้สุขภาวะ สสส. ได้รับรางวัล LEED อาคารประหยัดพลังงานระดับโลกของอาคารศูนย์เรียนรู้สุขภาวะ และ สสส. ได้รับรางวัล World No Tobacco Day Award 2017 

        ร่วมผลักดันแผนยุทธศาสตร์การป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อระดับชาติ 5 ปี (พ.ศ. 2560-2564) โครงการ 3 ล้าน 3 ปี เลิกบุหรี่ทั่วไทย เทิดไท้องค์ราชัน ปัจจุบันมีประชาชนเข้าร่วมโครงการฯ 2,285,808 คน คิดเป็นร้อยละ 76.19 และมีผู้เลิกบุหรี่ได้นานกว่า 6 เดือนขึ้นไป จำนวน 96,941 คน จำนวนนักวิ่งในประเทศไทย ปี 2560 มากถึง 15 ล้านคน เพิ่มขึ้นจากปี 2559 ถึง 3 ล้านคน ร่วมขับเคลื่อนคัดค้านการขายเบียร์สดในร้านสะดวกซื้อ จนในที่สุดบริษัทร้านสะดวกซื้อยุติโครงการทดลงจำหน่ายเบียร์สด

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

ฆนาธร ขาวสนิท

ฮิปปี้ผู้เดินทางตามเส้นทางของดวงจันทร์

ภาพโดย

ธนดิษ ศรียานงค์

ช่างภาพที่ชอบการเดินทาง แต่จำทางไม่ค่อยได้ นิ่งเป็นหลับ ขยับเป็นหลง