Honjok วัฒนธรรมความเหงาของหนุ่มสาวเกาหลีใต้ เมื่อลำดับความสำคัญในชีวิตเปลี่ยนไป

Agenda
1 Jun 2020
เรื่องโดย:

ชยพล ทองสวัสดิ์

ที่ประเทศเกาหลีใต้ ‘ความสันโดษ’ ถือเป็นสถานะที่ผู้คนต่างใฝ่หา ในปี 2016 ข้อมูลรายงานว่า มีการอยู่อาศัยคนเดียว (single-person households) ของประชากรในประเทศมากกว่า 5 ล้านครัวเรือน คิดเป็นเกือบร้อยละ 28 ของจำนวนครัวเรือนทั้งหมด

       ในยุคสมัยแห่งการปฏิสัมพันธ์โต้ตอบกับผู้อื่นผ่านโลกดิจิตอลที่แสนเถรตรง ตลอดจนความเปลี่ยนแปลงเกี่ยวกับมุมมองเรื่องครอบครัว ความรัก และชีวิต คนหนุ่มสาวจำนวนมากในเกาหลีใต้จึงเลือกที่จะมุ่งเน้นไปที่การสนใจตนเองเป็นหลัก วัฒนธรรมย่อยของความโดดเดี่ยวนี้มีชื่อเรียกว่า ‘honjok’

       Honjok เป็นคำที่รวมคำว่า hon (คนเดียว) และ jok (เผ่า)  ที่ใช้เพื่ออธิบายถึงเจเนอเรชันที่มีหลักการในเรื่องความอิสระ ความสันโดษ และการอยู่เป็นโสด อันเป็นปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นจากระบบการพึ่งพาซึ่งกันและกันของโลกในทุกวันนี้ และความคาดหวังที่ถูกกำหนดโดยสังคมเกาหลี

       Nina Ahn ช่างภาพผู้ติดตามถ่ายภาพกระแสการเติบโตของวัฒนธรรม honjok กล่าวว่า เราอยู่ในยุคที่การทำงานหนักเพื่ออนาคตที่สดใสไม่ได้การันตีถึงความสุข เธอตั้งคำถามว่า ดังนั้นแล้ว ทำไมไม่เลือกลงทุนในเวลาของตนเอง “ข้อเท็จจริงคือ ภาพถ่ายของฉันได้บรรจุความรู้สึกอ่อนไหวที่แสนซึมเซา ซึ่งนั่นเปรียบเสมือนใบหน้าของผู้คนในปัจจุบันนั่นเอง”

 

Honjok

 

 

       คนหนุ่มสาวที่เลือกเส้นทาง honjok เลือกที่จะปฏิเสธเส้นทางปกติที่สังคมคาดหวัง ทั้งการแต่งงาน การงาน และครอบครัว แต่เลือกโอบรับเป้าหมายในการดำเนินชีวิตที่กำหนดเองอย่างเต็มที่ ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่จากโครงสร้างทางสังคมแบบดั้งเดิมของเกาหลี ที่เมื่อครั้งหนึ่ง การดื่มคนเดียว (honsul) การกินคนเดียว (honbap) หรือการเดินทางคนเดียว และการดูหนังคนเดียว (honnol) ถือเป็นวัฒนธรรมต้องห้าม แต่การมาของ honjok ได้เปลี่ยนแปลงวัฒนธรรมและค่านิยมเก่าๆ เหล่านั้นไปทั้งหมด

       “ท้ายที่สุดแล้ว มันเป็นเรื่องของการใช้เวลากับตนเอง เป็นเรื่องของการปลดปล่อยความกดดันของสังคมออกไป ทั้งการแต่งงานตามช่วงอายุที่กำหนดไว้ ทั้งการทำงานเก็บเงินเดือนเพื่อความมั่นคง โดยที่ไม่เคยตั้งคำถามใดๆ แต่เลือกให้ความสนใจกับสิ่งที่คนอื่นคิดให้น้อยลง” Monica Kim กล่าวถึงวัฒนธรรมนี้ในนิตยสาร Vogue

       Jang Jae Young ผู้จัดการของเว็บไซต์ honjok.me ที่ทุ่มเทความสนใจให้กับไลฟ์สไตล์การอยู่คนเดียว บอกว่า honjok เป็นเรื่องเกี่ยวกับ “ความปรารถนาที่แข็งแกร่งของการตระหนักรู้ในตนเองและความสุข ถึงแม้ว่ามันจะหมายถึงการต้องอยู่คนเดียวก็ตาม” เขาชี้ให้เห็นว่า นี่เป็นสิ่งบ่งบอกถึงสภาพบรรยากาศของสังคมในปัจจุบัน ซึ่งมุ่งเน้นไปที่การเติมเต็มให้ตนเองมากกว่าให้กับครอบครัวที่เป็นเสมือนเป้าหมายหลักของคนรุ่นก่อนหน้า

       ในขณะที่ Michael Breen ผู้แต่งหนังสือ The New Korean: The Story of a Nation กล่าวว่า วัฒนธรรมนี้ขัดแย้งโดยตรงกับประเพณีในประวัติศาสตร์ของสังคมเกาหลี เขาบอกว่า honjok เป็นผลสืบเนื่องจากธรรมชาติของการพัฒนาประชาธิปไตย และการพัฒนาทางเศรษฐกิจ “ในสังคมเอเชียหลายแห่ง ความสนใจและสิทธิส่วนบุคคลนั้นด้อยกว่าความเป็นครอบครัวหรือองค์กร แต่ยิ่งคุณอยู่กับระบอบประชาธิปไตยนานเท่าไหร่ ค่านิยมของคุณก็จะยิ่งเป็นปัจเจกชนมากกว่าเป็นกลุ่ม”

       นับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ของเกาหลีใต้ ที่การอยู่อาศัยคนเดียวในครัวเรือนกลับเป็นสิ่งที่พบเห็นได้โดยทั่วไป โดยเฉพาะกับเหล่าหญิงสาวที่ถือเป็นผู้นำในเรื่องนี้ เพราะกลุ่มผู้หญิงนับเป็นส่วนใหญ่ของการอยู่อาศัยคนเดียวในเกาหลีใต้ และหลายคนเลือกที่จะไม่แต่งงานหรือมีลูก

 

 

Honjok

 

 

       ปัจจุบัน จำนวนผู้คนที่อาศัยอยู่ตามลำพังมีมากกว่าจำนวนของผู้คนที่มีครอบครัวและลูก เนื่องจากอัตราการเกิดที่ต่ำของประเทศ และจำนวนผู้สูงอายุที่เพิ่มขึ้นนี้เอง ทำให้คาดการณ์ว่าเกาหลีใต้จะก้าวสู่สังคมสูงอายุในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า หนังสือพิมพ์ Business Korea รายงานสถิติอัตราการเกิดของประชากรในเกาหลีใต้ในช่วงปี 2015-2018 ว่ามีค่าเฉลี่ยอยู่ที่ 1.1 เท่านั้น ซึ่งเป็นค่าเฉลี่ยที่ต่ำที่สุดในโลก 

       ชาวเกาหลีใต้ในรุ่นมิลเลนเนียล (Millennial) กำลังเผชิญกับการขาดแคลนงานและความมั่นคงทางการเงิน ที่เพิ่มขึ้น หนุ่มสาวเหล่านี้จึงจงใจเลือกการอยู่คนเดียว และปฏิเสธวิถีของการออกเดต แต่งงาน และชีวิตครอบครัว

       การอยู่คนเดียวดูเหมือนจะดีกว่าการดิ้นรนหาคู่ครอง ที่ต้องต่อสู้กับค่าใช้จ่ายที่สูงขึ้นสำหรับการมีหุ้นส่วนชีวิต และการเลี้ยงดูครอบครัว ถึงแม้ว่าจะต้องต่อสู้กับขนบประเพณีจากอดีตที่ยังหลงเหลืออยู่ในเกาหลีใต้  ที่ว่าผู้ชายจะต้องเป็นผู้จัดเตรียมทุกอย่างสำหรับครอบครัว และผู้หญิงต้องเป็นผู้รับใช้ในบ้าน แต่หนุ่มสาวแห่ง honjok กลับเลือกที่จะผลักค่านิยมเหล่านั้นให้กลับไปเป็นแค่ประวัติศาสตร์ พวกเขาเชื่อว่า มันเป็นเรื่องโอเคที่จะอยู่คนเดียว เป็นเรื่องโอเคที่จะเลือกเส้นทางของตนเอง และมันเป็นเรื่องโอเคที่จะบรรลุเป้าหมายด้วยตนเอง

       ปัจจุบันธุรกิจและสถานประกอบการของเกาหลีใต้ ยอมรับและสร้างที่ทางให้กับวัฒนธรรม honjok ทั้งร้านอาหารที่ตั้งใจสร้างพื้นที่สำหรับนั่งกินคนเดียว และแบรนด์ต่างๆ ที่มุ่งเน้นผลิตภัณฑ์ที่เป็นนวัตกรรมสำหรับครัวเรือนเดี่ยว เช่น เครื่องเรือนหรือเฟอร์นิเจอร์ที่มีฟังก์ชั่นหลากหลายในชิ้นเดียว เป็นต้น

 


อ้างอิง:

 

ที่มาภาพ: Nina Ahn

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

ชยพล ทองสวัสดิ์

กอง บก. ชาวเชียงใหม่ ผู้ทำเพลงในชื่อ TCNX เชื่อว่ามนุษย์ต่างดาวมีจริง เกิดและเติบโตในยุค 90s แต่มักฝันถึงชีวิตในยุค 60s อยู่บ่อยๆ