อาทิตย์ ประสาทกุล: บ้านที่ผมได้พานพบ บ้านที่ทำให้ผมได้รู้ว่า ‘เรามีบ้านไว้เพื่ออะไร’

Agenda
13 Apr 2020
เรื่องโดย:

อาทิตย์ ประสาทกุล

ในหน้าฟีดเฟซบุ๊กของผมเต็มไปด้วยเพจตกแต่งบ้าน ทั้งของไทยและต่างประเทศ พินเทอเรสต์เต็มไปด้วยพินภาพตกแต่งบ้าน และผมก็ไม่เคยพลาดที่จะฟอลโลว์แฮชแท็กตกแต่งบ้านในอินสตาแกรม ยังไม่นับแมกกาซีนตกแต่งบ้านของต่างประเทศที่บรรจุอยู่ในแอพพลิเคชันสำหรับอ่านแมกกาซีนอย่างซินิโอ

 

1

        เราต่างอยากมีบ้านที่เราฝันใฝ่ อย่างน้อยก็ในสักวันหนึ่ง ไม่ว่าเป็นคนจน คนรวย คนเมือง คนต่างจังหวัด คนหาเช้ากินค่ำ หรือคนชาติไหนๆ ก็ตาม

        ผมก็เช่นกัน เพราะบ้าน… ในทางหนึ่งเป็นทั้งความฝันและความจริง คนที่ยังไม่มีบ้านก็ปรารถนาที่จะมีบ้านดั่งที่ตัวเองนึกภาพจินตนาการไว้ แต่ความจริงของคนมีบ้านก็คือ ไม่เคยมีบ้านที่เราพอใจสักที

        บ้านของผมเคยอยู่ที่กรุงมาปูโต ประเทศโมซัมบิก ในทวีปแอฟริกา ที่ที่เป็นบ้านของผมตลอดเกือบ 4 ปีที่ผ่านมา จนกระทั่งกลับมาเมืองไทยเมื่อไม่กี่เดือนก่อน

        ผมต้องย้ายบ้านอีกแล้ว แต่ก็ยังดีที่ยังมีบ้านให้พักพิง

        แม้อาจเป็นบ้านที่ไม่ได้เป็นจริงเช่นจินตนาการเท่าไหร่นักก็ตาม

 

2

        ผมนึกถึงบ้านสองหลังที่ผมได้พบเห็นเมื่อไปทำงานอยู่ในแอฟริกา ณ โมซัมบิก

        หลังแรก เป็นบ้านของคนขับรถที่ทำงาน แม้ว่าเขาจะมีงานทำเป็นหลักแหล่ง แต่หากเทียบตามมาตรฐานแบบเราๆ แล้ว เขาก็ยังถือเป็นคนรายได้น้อยคนหนึ่งที่ยังดีที่พอจะได้รับการจัดสรรที่ดินขนาดเล็กๆ ในแถบชานเมืองจากรัฐบาลโมซัมบิกที่มีระบบการจัดการที่ดินแบบสังคมนิยม ซึ่งเชื่อว่าไม่มีใครเป็นเจ้าของที่ดินนอกจากรัฐบาล

        เขาก็ไม่ต่างจากเราที่ฝันอยากมีบ้านที่อบอุ่นและเพียบพร้อม แต่รายได้ของเขาอาจไม่เอื้ออำนวย

        คนขับรถเล่าว่า ตลอดสิบปีที่ผ่านมาตั้งแต่เขามีที่ดินเป็นของตัวเอง เขาต้องเก็บหอมรอมริบซื้อวัสดุทีละเล็กทีละน้อย ค่อยๆ ให้บ้านของเขาก่อรูปเป็นร่างขึ้นมา เริ่มจากก่ออิฐเป็นผนังโดยไม่ฉาบ แล้วเข้าไปอยู่ก่อนแม้ยังไม่มีประตูและหลังคา เมื่อพอมีเงินอีกก้อน ก็ซื้อประตูบ้าง ซื้อแผ่นหลังคาบ้าง ค่อยๆ สร้างไปแบบนี้

        เป็นสิบๆ ปี กว่าบ้านของเขาจะสร้างเสร็จดังที่เขาฝันไว้

        ล่าสุด เขาเล่าว่า เขาเพิ่งมีเงินซื้อก้อนอิฐเพื่อก่อผนังที่เป็นทั้งโครงสร้างรองรับน้ำหนักของหลังคา และตัวบ้าน ให้สูงขึ้นพอที่จะขึ้นโครงหลังคา ซึ่งก็เป็นเพียงไม้เนื้ออ่อนท่อนยาวๆ พอพาดให้รองรับแผ่นหลังคาสังกะสีที่ยึดไว้ไม่ให้ปลิวไปไหนด้วยก้อนอิฐก้อนโตที่วางทับไว้บนหลังคา ไม่ได้ใช้ตะปูตอกยึดกับโครงหลังคาแบบเราๆ

        แต่เพราะความฝันที่อยากมีบ้านที่สร้างเสร็จสักทีนี้ ทำให้เขาอดทนและขยันขันแข็ง เพื่อหารายได้มาซื้อวัสดุมาประกอบบ้านให้เป็นเสร็จสมบูรณ์ 

        แม้วันนั้นอาจจะกินเวลาอีกหลายๆ ปีก็ตาม

 

3

        บ้านหลังที่สอง เป็นบ้านของคนไม่มีบ้าน

        วันหนึ่ง ผมขับรถไปรับลูกชายที่เพิ่งเข้าโรงเรียนอนุบาลในวันแรกๆ ซึ่งเขาร้องไห้งอแงจนครูที่โรงเรียนโทร.ให้มารับก่อนเวลาเลิกเรียน ระหว่างนั้นเอง ผมเห็นคนไม่มีบ้านถือบ้านหลังโตมาเร่ขาย

        บ้านในมือของเขาเป็นบ้านที่เขาประดิษฐ์ขึ้นจากเศษกิ่งไม้ที่ถูกปอกเปลือกจนเหลือแต่แก่น แล้วเหลา ตัด ดัด แปะ ต่อ กับกระดาษสีที่ได้มาจากเศษหนังสือพิมพ์หรือหน้านิตยสารเก่า จนออกมาเป็นบ้านจำลองสูงเกือบหนึ่งเมตรที่เขากำลังถือออกมาขาย เพื่อหาเงินมาซื้ออาหารกินประทังชีวิตให้ผ่านไปในสัปดาห์นั้น

       ในทางหนึ่ง ผมมองบ้านหลังนี้เป็นงานศิลปะ (ซึ่งหลายคนอาจไม่เห็นด้วย อาจบอกว่าเป็นเป็นแค่งานหัตถกรรมชิ้นหนึ่ง) ที่สวยงาม แต่ในทางหนึ่ง ผมมองเห็นความฝันของเขา

        บ้านของเขาเป็นบ้านหลังโต ขนาด 3-4 ชั้น มีเสาที่ทั้งสูงทั้งใหญ่หลายต้นราวกับปราสาทในเทพนิยาย บันไดอยู่รอบๆ มองเข้าไปเห็นห้องหับที่เขาประดับด้วยกระดาษสีสดหลายห้อง ที่ชั้นบนสุดมีลานจอดและเฮลิคอปเตอร์ลำโตจอดไว้ราวกับเป็นที่จอดรถของคนรวย

        คนที่รายได้น้อยที่สุดแบบเขา ที่ในชีวิตจริงเขาอาจนอนอยู่ในเพิงเล็กๆ ในชุมชนแออัดที่อยู่ไม่ไกล สุราชั้นเลวอาจทำให้เขาลืมความทุกข์ และใบกัญชาที่เขาเด็ดจากต้นที่ขึ้นอยู่เองแถวๆ นั้น อาจทำให้เขาคิดถึงบ้านในฝันของเขา ที่อาจไม่มีอยู่จริง

        แต่สำหรับผมแล้ว บ้านของเขายิ่งใหญ่มาก 

        ซึ่งเขาได้สร้างมันสำเร็จแล้วจากสองมือของเขาเอง

 

4

        บ้านสองหลังที่ได้พานพบนี้ ทำให้ผมคิดถึงความหมายของการมีบ้าน

        เรามีบ้านไว้ทำอะไร 

        บ้านอาจทำให้เราได้ฝัน เป็นจุดหมายให้ชีวิตเราเดินไปข้างหน้า เป็นแรงให้เราตื่นเช้ามาขยันขันแข็งทำความหาเลี้ยงชีพ และให้เราได้กลับมามานอนหลับ

        แม้เราไม่รู้เลยว่า ในความจริงแล้ว วันหนึ่งเราจะมีบ้านได้อย่างที่ฝันไว้หรือไม่

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

อาทิตย์ ประสาทกุล

นักเขียนประจำคอลัมน์ Into Africa