แชมป์ ทีปกร: บ้านคือพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์บรรจุความทรงจำและบันทึกการตัดสินใจของชีวิต

Agenda
15 Apr 2020
เรื่องโดย:

ทีปกร วุฒิพิทยามงคล

คุณย้ายบ้านมาแล้วกี่ครั้ง

       ความทรงจำโหลยโท่ยบอกผมว่าผมย้ายบ้านมาแล้วแปดครั้ง ผมลืมตาตื่นในบ้านข้าราชการศูนย์สุขภาพเขตแปดจังหวัดนครสวรรค์ บ้านเล็กๆ ของพวกเราพ่อแม่ลูกพ่วงด้วยพี่เลี้ยงหนึ่งคน แปลกดีที่ผมจำได้แค่ลายกระเบื้องสีน้ำตาลและพุ่มดอกมะลิหน้าบ้าน ภาพจำแจ่มชัดขึ้นเมื่อย้ายบ้านมาอยู่ที่บ้านข้าราชการอีกหลังพร้อมน้องชายหนึ่งคน เป็นบ้านหลังนี้เองที่ผมได้อ่าน แฮร์รี่ พอตเตอร์ เล่มแรกและตะลึงพรึงเพริดไปกับโลกเวทมนตร์ เป็นบ้านที่ผมใช้ห้องนอนร่วมกับน้องชาย เมื่อจะแอบอ่านการ์ตูนตอนดึกจึงต้องอาศัยไฟสลัวๆ ตรงทางเดิน ไม่สามารถเปิดไฟในห้องได้ จนสุดท้ายส่งผลให้ผมสายตาสั้น

       บ้านอีกหลังเป็นร้านขายยาในตลาด นี่เป็นที่ที่ผมเริ่มแสดงอาการของเด็กมีปัญหา เหตุการณ์ที่มีเรื่องกับครูตราตรึงอยู่ในใจ วิธีตอบรับเหตุการณ์ของพ่อแม่ในวันนั้นปลูกฝังให้ผมเป็นคนอย่างที่เป็นอยู่ในทุกวันนี้ แม่ไม่โกรธที่ครูบอกว่าผมเป็นเด็กดื้อด้าน ไม่ยอมรับฟัง แม่ฟังเหตุการณ์จากฝั่งผมก่อนตัดสินว่าเรื่องนี้จะไม่มีบทลงโทษใดๆ สิ่งที่ผมจำได้ดีคือแสงสลัวๆ บนชั้นลอย โซฟาเก่าๆ สีดำตัวนั้นและสัมผัสจากตักของเธอ

       หลังผละจากร้านขายยาและปล่อยให้มันเป็นเพียงสถานที่ขายยา ครอบครัวเราสร้างบ้านหลังใหม่ด้วยความที่ฐานะดีขึ้น บ้านอิฐสีแดงพร้อมน้องสาวคนสุดท้องหลังนี้คือการสะท้อนภาพฝันของพ่อและแม่แท้จริง มันมีสวนใหญ่ที่สามารถปล่อยให้หมาสิบกว่าตัววิ่งเล่นได้ไม่แออัด มีห้องรับแขกประดับด้วยกระจกตกแต่งสวยงาม แล้วผมก็ย้ายมากรุงเทพฯ ตอนเข้ามหาวิทยาลัย

       รู้ไหม การใช้ชีวิตอยู่โดยไม่มีพ่อแม่อยู่ในบ้านทำให้ผมตั้งคำถามกับตัวเองครั้งแรกว่าบ้านคืออะไรกันแน่

       ใช่ Home is where the heart is บ้านคือที่ที่หัวใจอยู่ก็จริง แต่ในทางกลับกัน หัวใจส่งผลต่อบ้านอย่างไร เมื่อไล่วิวัฒนาการของบ้าน บ้านหลังที่อาศัยอยู่กับพ่อและแม่แต่ละหลังสะท้อนตัวตนของพวกเขาน้อยลงทั้งตามเวลาที่ผันผ่านและตัวตนของลูกที่ใหญ่ขึ้น บ้านอิฐแดงไม่ได้เป็นบ้านของพ่อและแม่ลำพังอีกแล้ว แต่เป็นบ้านที่ประกอบความเป็นพวกเรา ครัวที่ใหญ่ขึ้นรองรับน้องสาว ห้องทำงานที่ตั้งคอมพิวเตอร์มีไว้รองรับผมและน้องชาย ศาลาริมน้ำรองรับพ่อและเพื่อนของเขา แปลนบ้านโอบความเป็นพวกเราแต่ละคนไว้ไม่ทิ้งใคร

       เมื่อผมย้ายมาอยู่ลำพัง บ้านนั้นย่อมสะท้อนตัวผมคนเดียวด้วยเช่นกัน เมื่อน้องชายมาขอนอนอยู่ด้วยบางครั้ง ความขัดแย้งจึงเกิดขึ้นบ้าง เพราะพื้นที่คือตัวตน ตัวตนสะท้อนพื้นที่ พื้นที่สะท้อนตัวตน ตัวตนที่ต่างกันย่อมก่อให้เกิดพื้นที่ปะทะ

       คุณเก็บของไว้มากน้อยแค่ไหนเมื่อย้ายบ้าน

       ผมย้ายมาอยู่สิงคโปร์ได้เกินหนึ่งปีแล้ว เป็นการย้ายบ้านครั้งแรกที่ผมแทบไม่เอาอะไรจากที่บ้านมาเลย คิดว่าทุกสิ่งซื้อใหม่ได้ทั้งหมด การซื้อใหม่คือการลอกคราบ เราต้องการสิ่งของที่สะท้อนตัวเองในปัจจุบัน และยอมวางสิ่งของที่ผูกพันกับตัวตนในอดีตไว้ที่เก่า ทั้งต้นไม้ หนังสือ โซฟา และโทรทัศน์

       การเลือกมีและไม่มีของของบางอย่างเป็นจุดที่ทำให้เราทบทวนว่าเราคือใคร สิ่งที่พกพามาด้วยคือความทรงจำ แต่หากความทรงจำไม่สะท้อนออกมาเป็นรูปธรรมความทรงจำนั้นอาจอยู่ได้ไม่นาน แน่ล่ะ การเลือกเก็บหรือเลือกซื้อย่อมทำได้โดยมีข้อจำกัดเป็นสถานะทางเศรษฐกิจของผู้เลือก น่าตั้งคำถามว่าผู้ที่มีอำนาจในการเลือกเก็บและเลือกซื้อของใหม่น้อยกว่า จะมีอำนาจในการเลือกสร้างความทรงจำใหม่น้อยกว่าไปด้วยไหม

       ทุกครั้งที่ย้ายบ้าน ย่อมรู้สึกถึงจุดเริ่มต้นใหม่ จุดเริ่มต้นนั้นพกพาความเป็นเราหรือต้นทุนเดิมไว้มากน้อยแค่ไหน สิ่งที่พกมาด้วยเป็นต้นทุนหรือเป็นภาระคือคำถามที่เรามักมีเมื่อเดินทางมาถึงหลักไมล์แห่งความเปลี่ยนแปลง เราเลือกจดจำและเก็บบางสิ่งไว้ ทาสีใหม่ให้เข้ากับเรื่องของเราในวันนี้

       ลองมองไปรอบๆ บ้านของคุณและผมคือพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ อาจเป็นประวัติศาสตร์ปัจเจกหรือประวัติศาสตร์ร่วมของครอบครัว ทุกสิ่งคือความทรงจำและบันทึกการตัดสินใจในทุกครั้ง

       สงกรานต์นี้ผมคงไม่ได้กลับบ้าน เช่นเดียวกับคนอีกมาก

       เราไม่มีโอกาสได้สำรวจตัวตนเก่าอย่างเป็นรูปธรรมในรอบปี โรคร้ายบังคับให้เราบางคนมองไปข้างหน้า ริบพรหมลิขิตที่อาจพาลทำให้เรานึกถึงวันนั้น เหตุการณ์นั้นหรือขวบปีนั้นไปอย่างน่าเสียดาย

       ทั้งหมดทำให้เกิดคำถาม ผมจะมีโอกาสย้ายบ้านอีกกี่ครั้ง และผมจะมีโอกาสกลับบ้านอีกกี่ครั้ง

       เดินทางมาถึงอายุเกือบเข้าวัยกลางคน ก็ยังเป็นสงกรานต์ที่ไม่กล้าตอบ

       ผมคงเก็บของมามากเกินไป

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

ทีปกร วุฒิพิทยามงคล

นักเขียน นักวาด ผู้ก่อตั้งสำนักคอนเทนต์ The MATTER ปัจจุบันทำงานที่ Netflix ประเทศสิงคโปร์ ติดตามทีปกรที่ twitter @tpagon