‘จีนในสายตาไทย’ และ ‘ไทยในสายตาจีน’

มาหามังกร
21 Feb 2020
เรื่องโดย:

สรวง สิทธิสมาน

จีนในสายตาไทยเป็นอย่างไร? จำได้ว่าเมื่อก่อนพอมีคนเห็นฉลากสินค้าที่มีคำว่า ‘Made in China’ อยู่ ก็จะตัดสินไปทันทีว่าสินค้าชิ้นนั้นเป็น ‘ของก๊อบ’ หรือเป็นสินค้าที่มีคุณภาพต่ำ เป็นสินค้า ‘จีนแดง’ หรือหากพูดถึงคนจีน ก็จะต้องมีคนบ่นถึงความเสียงดังไร้มารยาทของทัวร์จีนที่แห่กันมาเที่ยวในไทย มิหนำซ้ำ เมื่อมีคนเอ่ยขึ้นมาว่าจะไปเรียนต่อในประเทศจีน ก็จะมีคนถามย้อนกลับมาว่า ‘ไปทำไม ทำไมไม่ไปยุโรปหรืออเมริกา’

        นั่นคือการตัดสินความเป็นจีนบนค่านิยมเก่า ๆ แต่ก็ต้องยอมรับว่า ภาพประทับของเราต่อประเทศจีนนั้นดีขึ้นกว่าเดิมมากนัก โดยเฉพาะหลายปีที่ผ่านมา เห็นได้ชัดว่าในระยะหลังมานี้ มีคนสนใจศึกษาภาษาจีนมากขึ้น สถาบันการศึกษาหลายแห่งได้ยกวิชาภาษาจีนขึ้นมาเป็นวิชาภาคบังคับ รวมถึงมีผู้คนสนใจที่จะไปศึกษาต่อที่ประเทศจีนอย่างต่อเนื่อง จำนวนนักศึกษาไทยในจีนก็เพิ่มขึ้นในทุกๆ ปี โดยเหตุผลหลักที่คนไทยเริ่มให้ความสำคัญกับประเทศจีนก็คือกระแสการ ‘มา’ ของประเทศจีน

        นอกจากภาพของคนจีนโพ้นทะเลที่หนีความยากลำบากมาพร้อมกับเสื่อผืนหมอนใบ เพื่อมาสู้ตายเอาดาบหน้าบนแผ่นดินที่ไม่ใช่บ้านเกิด เริ่มสร้างตัวจากศูนย์ จนปัจจุบัน คนจีนเหล่านั้นได้กลายมาเป็นชนชั้นนำที่มีบทบาทสูงในแทบจะทุกประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะในประเทศกลุ่มเอเชียตะวันออกเฉียงใต้อันเป็นที่ตั้งของประเทศไทยเรา รวมถึงการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็วของจีนแผ่นดินแม่ จนถึงกับถูกคาดการณ์ว่าจะกลายเป็นประเทศมหาอำนาจอันดับหนึ่งแซงแชมป์เก่าอย่างสหรัฐอเมริกาในอนาคต

        ทั้งหมดนี้ก็เป็นเหตุผลให้คนไทย (คนทั้งโลก) มองข้ามค่านิยมเก่าๆ และเริ่มหันมาศึกษาทิศทางการเจริญเติบโตของจีนมากขึ้น หลายคนยอมรับในความยิ่งใหญ่ของประเทศจีน แต่นั่นก็เป็นเพียงการยอมรับในความเก่งกาจของเขา หลายคนอาจศึกษาภาษาและวัฒนธรรมของจีนเพราะเห็นว่ามีประโยชน์ต่ออาชีพการงานในอนาคตเท่านั้น ไม่ได้เป็นเพราะสนใจในเนื้อแท้

        เห็นได้ชัดแม้แต่นักศึกษาไทยที่ศึกษาอยู่ในจีนเอง ก็ยังมีอคติและข้อกังขาต่อวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนจีน 

        ตัวอย่างเช่น เพื่อนของผู้เขียนคนหนึ่งมาเรียนที่จีนเพราะเล็งเห็นโอกาสทางวิชาชีพ แต่ครั้งหนึ่งที่เขาเห็นคนจีนถุยน้ำลายบนถนน เขาก็มีปฏิกิริยาที่แสดงถึงการรับไม่ได้อย่างชัดเจน และพูดเหมารวมคนจีนว่าเป็นพวกไม่มีวัฒนธรรม ซึ่งแสดงให้เห็นว่า ถึงแม้ประเทศจีนจะเจริญแล้ว แต่ก็ยังมีคนบางกลุ่มที่แสดงความไม่ศิวิไลซ์ และเมื่อคนไทยเจอกับกิริยาอันไม่ศิวิไลซ์ดังกล่าว ก็จะหวนนึกถึงค่านิยมเดิมที่เคยใช้เหยียดคนจีนอีกครั้ง

ส่วนไทยในสายตาจีนเป็นอย่างไร?

        ก่อนอื่นต้องพูดถึงไทยในสายตาคนทั้งโลกก่อน

        ไทยมักได้รับการจัดอันดับให้เป็นหนึ่งในประเทศที่น่ามาท่องเที่ยวที่สุด แต่หากถามว่าไทยเป็นประเทศที่น่ามาใช้ชีวิตอยู่ยาวๆ ไหม ส่วนมากก็คงจะได้คำตอบที่แตกต่างออกไป ต้องยอมรับว่าประเทศไทยนั้นค่อนข้างจะเป็นประเทศที่ยุ่งเหยิงในหลายๆ ด้าน ผู้ที่สนใจจะมาใช้ชีวิตอยู่ในไทยจริงๆ ก็จะเป็นคนที่หลงใหลในความยุ่งเหยิงเหล่านั้น หรือไม่ก็เป็นคนที่ต้องการมาใช้ชีวิตอย่างสงบอยู่ตามพื้นที่ชนบทในต่างจังหวัด

        หากพูดถึงประเทศในทวีปเอเชีย ญี่ปุ่นหรือสิงคโปร์จะเป็นชื่อที่ถูกพูดถึงอยู่ในอันดับต้นๆ เพราะความเจริญทางเศรษฐกิจและความมีวินัยของคนในชาติ แม้กระทั่งคนไทยเองก็มักจะหลงใหลในวัฒนธรรม และซึมซับ soft power ของญี่ปุ่นมาโดยตลอด

        แต่ไม่ใช่สำหรับคนจีน อันที่จริงคนจีนจะมีอคติกับคนญี่ปุ่นค่อนข้างสูง นั่นเป็นเพราะความชอกช้ำในอดีตตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่สองที่กองทัพญี่ปุ่นบุกเข้ารุกรานประเทศจีน ก่อให้เกิดการสังหารหมู่ครั้งใหญ่ในเมืองหนานจิง การสังหารหมู่ครั้งนั้นทำให้มีคนจีนอดอยากและเป็นเหยื่อถูกฆ่าตายไปมากกว่า 300,000 คน ความชอกช้ำนั้นแสนสาหัส จนถึงทุกวันนี้ยังมีชาวจีนบางส่วนที่เกลียดชังคนญี่ปุ่นและแสดงออกถึงความเกลียดชังอย่างเปิดเผย

        นอกจากนี้ ชาวจีนยังมีความระแวงต่อฝรั่งชาติตะวันตกเช่นกัน นั่นเพราะในอดีต ชาวยุโรปเคยเข้ามาค้าฝิ่นมอมเมาคนจีนจนเศรษฐกิจประเทศพังย่อยยับ เกิดเป็นสงครามฝิ่น อันเป็นเหตุที่ทำให้ประเทศจีนสูญเสียดินแดนเกาะฮ่องกงจนตกเป็นเมืองขึ้นของประเทศอังกฤษ ถึงแม้เรื่องราวเหล่านี้จะผ่านไปเนิ่นนาน แต่ความร้ายแรงของมันยังเป็นบทเรียนให้คนจีนมองประเทศฝรั่งเป็นประเทศที่คอยแต่จะมาเอาเปรียบและแสวงหาผลประโยชน์บนความสูญเสียของจีนอยู่ดี

        การที่คนจีนไม่นับญี่ปุ่นหรือชาติตะวันตกเป็นญาติพี่น้อง มีส่วนทำให้ประเทศไทยมีความสัมพันธ์อันดีกับจีนมาโดยตลอด จีนมองว่าไทยเป็นมิตรสหายที่ดี ไร้พิษภัย และยกย่องชื่นชมวัฒนธรรมและวิถีชีวิตของคนไทยมาเสมอ มากกว่านั้น ตัวเลขรายได้จากการท่องเที่ยวของคนจีนที่มาเที่ยวไทยต่อปีก็เป็นตัวบ่งบอกที่ดีว่าคนจีนรักในการมาท่องเที่ยวในไทยเป็นอย่างมาก ถึงแม้จะมีปัญหาอยู่บ้าง แต่ก็มีเพื่อนๆ คนจีนของผู้เขียนที่มาเที่ยวไทยแล้วมากกว่าหนึ่งครั้ง และคอยมองหาโอกาสที่จะได้มาใช้ชีวิตอยู่ในไทยแบบระยะยาว

 

        เห็นได้ค่อนข้างชัดว่า จีนในสายตาไทย และไทยในสายตาจีนนั้นมีความแตกต่าง คนไทยเราอาจจะไม่ได้ชื่นชมจีนเหมือนกับที่ชื่นชมฝรั่ง แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าคนไทยยอมรับในการ ‘ตื่น’ ของมังกรจีนมากขึ้น 

        ถึงแม้ว่าในขณะนี้มังกรอาจจะมีอาการป่วย แต่เชื่อเถอะว่ามันจะต้องฟื้นฟูและหายดีในเร็ววันอย่างแน่นอน

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

สรวง สิทธิสมาน

นักเขียนประจำคอลัมน์ มาหามังกร ของ a day BULLETIN อายุ 22 ปี ปัจจุบันศึกษาอยู่ที่นครเซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน

ภาพโดย

erdy

Illustrator