Bogie จากแคร่ล้อรับน้ำหนักรถไฟ สู่ความเข้าใจผิดกลายเป็นตู้รถไฟ

World Wide Words
14 Nov 2019
เรื่องโดย:

ภาคภูมิ โภคทวี

Highlights

“ขึ้น BTS โบกี้แรกนะ ตอนออกจะได้ลงบันไดเลย”, “ตั๋วรถไฟไปเชียงใหม่ ฉันได้นั่งโบกี้ที่ 7 ติดตู้อาหารเลย”, “อุบัติเหตุรถไฟชนรถบรรทุกที่กำลังข้ามทางลักผ่าน ทำให้โบกี้ตกรางจำนวนมาก”

        ประโยคเหล่านี้คงเป็นประโยคธรรมดาๆ ที่คนนั่งรถไฟส่วนใหญ่มักจะนิยมพูดถึง ทั้งที่ในความเป็นจริงกลับมีความผิดพลาดบางอย่าง ชนิดที่ว่าหากเซียนรถไฟได้ยินเข้าคงต้องเกาหัว เพราะคำว่า ‘โบกี้’ ที่หลายคนพูด ไม่ใช่ ‘ตู้รถไฟ’ อย่างที่คนทั่วไปเข้าใจน่ะสิ

 

bogie
ภาพ: http://railway-technical.com

Bogie ทำหน้าที่เสมือนช็อกอัพในรถยนต์

        ในยุคแรกๆ ที่มีรถไฟใช้ ล้อของรถไฟยังติดอยู่กับตู้ ทำให้เวลารถไฟเข้าโค้งจะเลี้ยวได้ค่อนข้างจำกัด รวมทั้งไม่สามารถรับแรงกระแทกขณะรถไฟวิ่งได้ดีพอ ผู้โดยสารในตู้จึงรู้สึกถึงแรงกระแทกไปด้วย ทำให้นั่งไม่สบายเท่าที่ควร รถไฟสมัยก่อนจึงวิ่งได้ช้ากว่าในปัจจุบันมาก

        เพื่อแก้ปัญหานี้ จึงมีสิ่งประดิษฐ์ที่เรียกว่า โบกี้ (Bogie) เกิดขึ้น โดยหน้าตาของมันจะเป็นแคร่ล้อแยกออกมาจากตัวตู้รถไฟ โดยโบกี้แต่ละตัวจะมี 4 ล้อ วางอยู่บนรางข้างละ 2 ล้อ และมีข้อต่อสำหรับเสียบกับหัวและท้ายตู้รถไฟ ดังนั้นในหนึ่งตู้รถไฟจึงมี 2 โบกี้ หรือ 8 ล้อ

        เมื่อตู้รถไฟกับล้อรถไฟ (โบกี้) แยกออกจากกันแล้ว โบกี้จึงทำหน้าที่รับน้ำหนักจากตู้รถไฟ และเป็นตัวรับแรงกระแทกจากรางขณะวิ่ง ทำให้ตู้รถไฟสั่นหรือโยกน้อยลง ผู้โดยสารจึงนั่งได้สบายมากขึ้น ตามโครงสร้างของโบกี้จะเชื่อมแบบข้อต่อที่สามารถหมุนได้กับตู้รถไฟ ทำให้เข้าโค้งได้นิ่มนวลกว่าเดิม และสามารถใช้ความเร็วเพื่อขับเคลื่อนได้สูงมากขึ้น ถ้าเทียบโบกี้กับอุปกรณ์ของรถยนต์ก็คือช็อกอัพนั่นเอง

 

bogie
ภาพ: ทีมนั่งรถไฟกับนายแฮมมึน

ความสับสนเกิดจากการใช้คำว่าโบกี้ในการระบุชั้นรถไฟ

        จริงๆ แล้วโบกี้คือศัพท์เฉพาะสำหรับช่างรถไฟ แต่สำหรับคนทั่วไปที่เป็นผู้โดยสารมักจะเข้าใจผิดว่า โบกี้ = ตู้รถไฟ เป็นเรื่องน่าสงสัยเหมือนกันว่าทำไมคนส่วนมากถึงเข้าใจแบบนั้น

        ก่อนอื่นอยากให้ผู้อ่านลองสังเกตว่าเวลาจองตั๋วรถไฟกับการรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) รายชื่อชั้นโดยสารรถไฟอย่างเป็นทางการมีอะไรบ้าง และนี่คือชนิดตู้โดยสารตามชั้นต่างๆ ที่ปรากฏในเว็บไซต์ของ รฟท.

        รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 1 ปรับอากาศ (บนอ.ป.)

        รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 ปรับอากาศ (บนท.ป.)

        รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 (บนท.)

        รถโบกี้ชั้นที่ 2 ปรับอากาศ (บชท.ป.)

        รถโบกี้ชั้นที่ 2 (บชท.)

        รถโบกี้ชั้นที่ 2 และ 3 ติดกัน (บสส.)

        รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.)

        รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศ (กซข.ป./ กซม.ป.)

        รถกำลังดีเซลราง (กซข./ กซม.)

        เห็นได้แบบชัดเจนว่า รถโดยสารทุกชั้นมีคำว่าโบกี้ในชื่อชั้นรถไฟของ รฟท. ทั้งหมด คำถามคือเวลาจองตั๋ว ผู้โดยสารจึงดูแค่ว่าตัวเองกำลังจองรถชั้นอะไร เป็นรถปรับอากาศหรือรถร้อน เขาอาจจะไม่สนใจว่ารถที่นั่งอยู่จะมีโบกี้หรือไม่ แต่เมื่อเห็นว่าชื่อชั้นโดยสารมีคำว่าโบกี้อยู่ด้วย ก็อาจทำให้เข้าใจคาดเคลื่อนไปว่าตู้รถไฟที่นั่งกันเรียกว่าโบกี้ไปโดยปริยาย

        การระบุคำว่าโบกี้อาจจะมีประโยชน์ในการจำแนกรถไฟในอดีต แต่ในปัจจุบันรถโดยสารทุกขบวน ทุกตู้โดยสาร รวมถึงรถดีเซลราง ไปจนถึงรถไฟฟ้า BTS, MRT ยันรถไฟความเร็วสูงล้วนมีโบกี้ทั้งหมด ดังนั้น จึงไม่มีความจำเป็นเลยที่ต้องใส่คำว่าโบกี้ในชั้นรถไฟอีกต่อไป

แล้วตู้รถไฟจริงๆ ใช้ภาษาอังกฤษคำว่าอะไร

        ส่วนคำศัพท์ในภาษาอังกฤษสำหรับตู้รถไฟใช้ได้ 2 คำคือ car (ภาษาอังกฤษแบบอเมริกัน) และ carriage (ภาษาอังกฤษแบบบริติช) ดังนั้น ถ้าหากคุยกับฝรั่งแล้วบอกว่าจะนั่ง bogie พวกเขาจะไม่เข้าใจ แล้วงงว่าไปนั่งบนแคร่ล้อรถไฟทำไมกัน แต่ถ้าเป็นคนอินเดีย ก็จะสามารถใช้คำว่า bogie ในความหมายของตู้รถไฟได้ 

 

bogie
ภาพ: skeeze / Pixabay

Bogey คะแนนไม่พึงประสงค์สำหรับโปรกอล์ฟ

         เล่าเรื่องโบกี้รถไฟมาจนจบแล้ว ขอแถมด้วยคำพ้องเสียงอีกคำที่เรียกว่า โบกี้ เหมือนกัน แต่สะกดต่างกันคือ Bogey คำนี้จะพบได้ในวงการกอล์ฟ คือการตีลงหลุมโดยมีจำนวนครั้งมากกว่าเลข Par ของหลุมนั้น เช่น หลุมพาร์ 4 ตีลงใน 5 ครั้ง หรือหลุมพาร์ 5 ตีลงใน 6 ครั้ง Bogey จึงมีคะแนนเป็น +1 แต่อย่าเพิ่งดีใจไป เพราะในกีฬากอล์ฟ ยิ่งคะแนนติดลบมากๆ ยิ่งดี ยิ่งเก่ง

        ดังนั้น แล้วถ้าคุณเล่นกอล์ฟแล้วได้ Bogey หรือคะแนนบวกเยอะๆ ก็อาจจะต้องกลับไปซ้อมใหม่

 


แหล่งข้อมูล:

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

ภาคภูมิ โภคทวี

แอดมินเพจ HikaLuces และเพจ ว่าด้วยเรื่องของภาษา ผู้สนใจความรู้รอบตัวทั้งประวัติศาสตร์ ภูมิศาสตร์ ภาษาศาสตร์ ไปจนถึงเรื่องเกม การ์ตูน และไอดอล เวลาว่างชอบเล่นเกม Overwatch

ภาพโดย

ฐิติชญา อนันต์ศิริภัณฑ์

หญิงสาว multi art skill ที่รับทำทุกอย่าง! จริงจังมากกับการคุมโทน ชอบใช้ชีวิตเหงาๆ อยู่ในโลกอินเทอร์เน็ต อุทิศชีวิตตอนกลางคืนให้การติ่งบังทัน อยากเลี้ยงน้องหมา