บางกะเจ้าฤดูฝุ่น | สำรวจปอดของคนกรุงเทพฯ ตอนนี้ยังสบายดีอยู่ใช่มั้ย

Feature
13 Feb 2019
เรื่องโดย:

adB Team

ในช่วงที่อากาศปิดทำให้ฝุ่นละอองกลับมาฟุ้งอีกรอบ หลายๆ พื้นที่ต้องเจอกับอากาศที่เต็มไปด้วยฝุ่นละออง 2.5 เข้าปกคลุมจนมืดมัวไปหมด เหตุการณ์แบบนี้ชวนให้เรานึกถึงบางกะเจ้า ที่ตั้งอยู่ในอำเภอพระประแดง จังหวัดสมุทรปราการ

บ้านพักตากอากาศของเราที่เป็นเหมือนหลุมหลบภัยทางอากาศ เกาะรูปทรงกระเพาะหมูที่ไม่รู้ใครให้ฉายาไว้ว่าเป็นปอดของกรุงเทพฯ คนก็ต่างแวะเวียนเข้ามาปั่นจักรยานเที่ยวเล่นกันในพื้นที่นี้ จนพักหลังมานี้ฮิตมากถึงขนาดจัดกิจกรรมวิ่งกันให้บ่อย เราเลยอยากรู้ว่าพื้นที่ที่อยู่ใกล้กรุงเทพฯ ทั้งฝั่งบางนา ฝั่งคลองเตย โดยมีแค่แม่น้ำเจ้าพระยากั้นแบบข้ามเรือมาได้ไม่เกิน 10 นาที พื้นที่สีเขียวที่ผลิตโอโซนติดอันดับของโลก และได้รับตำแหน่ง The Best Urban Oasis of Asia จากนิตยสาร ไทม์ ในปี 2549 ยังปลอดภัย สบายดี โดนฝุ่นโจมตีบ้างหรือเปล่า

ที่จริงช่วงที่ฝุ่นในกรุงเทพฯ มีค่าสูง เราก็พอทราบข่าวอยู่บ้างว่า อ.ตลาด ที่เกาะพระประแดง พื้นที่ใกล้เคียงกับบางกะเจ้าก็ไม่รอด ค่าฝุ่นเกินมาตรฐานอยู่เหมือนกัน เราเลยใช้โอกาสนี้กลับบ้านมาหาตาพร้อมสำรวจอากาศแบบเดาๆ และสอบถามผู้คนแถวนั้นไปด้วย—ที่ต้องเดาก็เพราะแอพพลิเคชัน airvisual ไม่บอกค่าฝุ่นในพื้นที่น่ะสิ

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

 

ท่าเรือวัดบางนานอก-วัดบางน้ำผึ้งนอก

     ท่าเรือบางนาคือจุดข้ามฝั่งจากกรุงเทพฯ ไปบางกะเจ้า ปลายทางอยู่ที่ท่าเรือวัดบางน้ำผึ้งนอก มองด้วยตาอากาศไม่โปร่งใสเท่าไร ครึ้มๆ ฟ้ามัวๆ แต่ก็ดูมีนักท่องเที่ยวทั้งไทยและต่างชาติข้ามฝั่งไปเที่ยวอยู่ไม่น้อย

 

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

 

ป้าแมว-รัชนี กองจำปา (63), ผู้เก็บค่าโดยสารเรือข้ามฝาก ท่าเรือบางน้ำผึ้งนอก

     ข้ามเรือมาถึงฝั่งพระบางกะเจ้าที่ท่าเรือวัดบางน้ำผึ้งนอก ใครที่มาตัวเปล่าไม่ได้ขี่มอเตอร์ไซค์หรือนำจักรยานมาด้วยก็ต้องเจอป้าแมว ที่นั่งประจำการเก็บเงินค่าโดยสารราคา 4 บาทในทุกวัน ป้าแมวจึงเป็นผู้โชคดีคนแรกที่เราชวนคุยเรื่องฝุ่น

     “ป้าแมวไม่เป็นไรเลย ที่เขาออกข่าวในทีวีกันว่าฝุ่นเยอะ ป้าก็นั่งเก็บเงินตรงนี้ไม่เป็นไร ไม่ใส่หน้ากากด้วย แต่ถ้าไปนั่งโซนที่เก็บตังค์ช่องมอเตอร์ไซค์ป้าถึงค่อยใส่หน้ากาก ฝุ่นมันเป็นเป็นเรื่องธรรมดา แต่ควันรถมันแย่นะ เราก็รู้สึกแหละว่าฝุ่นมันมีเยอะ เวลาเรากวาดพื้นปกติมันก็จะมีใบมะขามหล่นแต่มันมีฝุ่นมาด้วย รวมกันได้เยอะเลย แสดงว่ามันมีนะฝุ่น บางครั้งมอเตอร์ไซค์แล่นมาแสงไฟก็จะส่องให้เห็นฝุ่นในอากาศเลย ไม่ป่วย ไม่เจ็บคอ ไม่แพ้ ไม่เป็นอะไรเลย หรือมันจะสะสมอยู่ข้างในไม่รู้”

 

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

 

ธนัช รัตนไกรลาศ (48), พ่อบ้าน

     ยังไม่ทันได้ออกจากบริเวณท่าเรือ เราก็สังเกตเห็นคุณน้าชายคนหนึ่งเดินสวมหน้ากากข้ามฝั่งมาเดินข้างๆ กัน เราเลยเข้าหันถามความเห็นแกดูสักหน่อย

     “บ้านผมอยู่ฝั่งอ่อนนุช ทุกเสาร์อาทิตย์ก็จะข้ามมาเที่ยวตลาดบางน้ำผึ้ง หาข้าวหาขนมกิน ตั้งแต่มีเรื่องฝุ่น บรรยากาศก็ไม่ค่อยดี เจ็บคอ หายใจไม่ค่อยสะดวก แต่ข้ามมาฝั่งนี้มันก็ดีกว่าในเมืองหน่อย เพราะมีต้นไม้เยอะ มันก็ดูดซับพวกฝุ่นแล้วก็คลายออกซิเจนมา อยู่ฝั่งนี้จะรู้สึกสบายกว่า แต่ก็ต้องใส่หน้ากากอยู่ดี เพราะ 2-3 วันนี้เจ็บคอมาก ต้องใส่ป้องกันไว้ ก็คิดว่าจะใส่ไปเรื่อยๆ จนกว่าฝุ่นจะหมด”

 

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

 

สวนสาธารณะและสวนพฤกษชาติ ศรีนครเขื่อนขันธ์

     ถ้าเป็นชาวบ้านหรือที่คนในพื้นที่จะเรียกสวนแห่งนี้ว่า ‘สวนกลาง’ ซึ่งสวนสาธารณะแห่งนี้นับเป็นของดีประจำบางกะเจ้าที่แขกไปใครมาก็ต้องเข้ามาปั่นจักรยาน สูดอากาศบริสุทธิ์กันที่นี่ แต่ในยามที่ฟ้าฝุ่นไม่เป็นใจอย่างในวันนี้ เพียงยืนมองเข้าไปในสวนด้วยตาเปล่าก็จะพบความอึมครึม เห็นควันเบาๆ บนท้องฟ้า นักท่องเที่ยวยังพอมีให้เห็น บางคนใส่หน้ากากและบางคนก็ไม่ได้ใส่

 

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

 

แก๊งนักปั่น

     เห็นแก๊งแฟนนับ 10 คนขี่จักรยานกันในสวน โดยมีผู้ใหญ่ 2 คน (คุณพ่อคุณแม่) คอยถ่ายรูปถ่ายวิดีโอให้ เราเลยเข้าไปพูดคุยเรื่องฝุ่นกันหน่อย โดยผู้ให้สัมภาษณ์กับเราคือนักเรียนชั้น ม.2 โรงเรียนสารสาสน์สุขสวัสดิ์ และแม่ของเขา

     “วันนี้แม่พามาทำงานส่งอาจารย์กับเพื่อนๆ ก็คิดว่าที่นี่ก็มีฝุ่นนะแต่ไม่เท่าแถวโรงเรียนหนู ย่านฝุ่นสีแดงเลย”

     “ที่ใส่หน้ากากก็เพราะว่ามันเท่ดี”

     “เห็นด้วยนะคะว่าที่นี่เป็นปอดกรุงเทพฯ แต่ก็คิดว่ามันคงเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา เมื่อก่อนเราเคยมาเที่ยวที่นี่ แล้วรู้สึกว่าเป็นธรรมชาติกว่านี้ แต่อย่างวันนี้พาลูกมาทำงานก็รู้สึกว่าหายใจสะดวก รู้สึกดีกว่าในเมืองเยอะเลยค่ะ หายใจแล้วไม่มีกลิ่นแก๊ส รู้สึกโล่งจมูกกว่า เพราะแถวบ้านเรารู้สึกไม่อยากหายใจเข้าแบบเต็มๆ ปอด แต่สุดท้ายมาที่นี่ก็ยังซื้อหน้ากากให้ลูกใส่อยู่ดีนะ กลัวว่าจะมีฝุ่นเหมือนกันเลยป้องกันไว้ก่อน”

 

 

ปิ่นแก้ว กุลนบุตร (35), แม่ค้าขายขนมปังในสวนศรีฯ

     เราปั่นจักรยานดูรอบๆ สวน เจอพี่คนขายขนมปัง ดูจากทรงแล้วท่าทางจะมาขายเป็นประจำ เลยเข้าไปคุย

     “เสาร์อาทิตย์พี่เข้ามาขายขนมปังในสวนค่ะ ส่วนวันธรรมดาขายของอยู่หน้า 7-Eleven ริมถนนตรงบางกะเจ้านี่ล่ะ ในสวนนี้เราไม่ค่อยรู้สึกเป็นอะไรนะ ปกติก็หายใจโล่งแต่ท้องฟ้ามันไม่แจ่มใส่ ดูอึมครึมมาหลายอาทิตย์แล้วเหมือนกัน แต่ตอนขายที่ริมถนนรู้สึกแสบตา หลานพี่อายุขวบครึ่งกับสองขวบ ป่วยกันทั้ง 2 คนเลย อาเจียน ท้องเสีย ไปหาหมอเขาก็ว่าเป็นเพราะฝุ่นนี่แหละ

     “พี่ไม่ได้ใส่หน้ากากอะไรกับเขาหรอก เพราะไม่ได้เป็นอะไร เพิ่งเริ่มเห็นคนที่นี่ใส่หน้ากากกันก็ช่วงอาทิตย์นี้แหละ แต่มีไม่กี่คนเท่า พวกฝรั่งที่มาปั่นจักรยานไม่เห็นมีใส่เลย นักท่องเที่ยวไม่เห็นใครใส่เลย เด็กน้อยก็ยังไม่ใส่เลย”

 

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

 

สมพร ม่วงเทศ อายุ 38 ปี

     พอฟังพี่ปิ่นพูดถึงเรื่องหลานป่วย เลยนึกถึงญาติเราคนหนึ่งที่ลูกชายทั้ง 2 คนเพิ่งป่วยเป็นไข้หวัดใหญ่

     “ที่โรงเรียนฝั่งบางนาของลูกชายคนโต เด็กในห้องเดียวกันป่วย 22 คน พี่ก็ไม่รู้ว่าเกี่ยวกับเรื่องฝุ่นด้วยหรือเปล่า แต่ช่วงที่เด็กป่วยกันเป็นช่วงที่ฝุ่นเยอะมาก ครูก็ไม่ให้เด็กออกไปตั้งแถวนอกห้องเพราะกลัวฝุ่น เด็กก็อยู่แต่ในห้องแอร์กัน ก็เลยคิดว่าเป็นสาเหตุที่ทำให้ติดกันเยอะขนาดนี้ ช่วงที่อากาศแย่ผู้ปกครองจะหุ้นกันซื้อเครื่องฟอกอากาศเลยนะ เขาก็คิดกันแหละว่าอากาศมันไม่ดี เชื้อโรคก็เพาะตัวอยู่ในอากาศ

     “พอกลับมาบ้านก็รู้สึกว่าอากาศดีกว่าในเมืองจริงๆ เพราะมีต้นไม้เยอะ หายใจก็จะโล่งกว่า อย่างตัวพี่เองก็เป็นภูมิแพ้ ความรู้สึกเรื่องกลิ่นก็จะไวมาก จะจาม ซึ่งอยู่บ้านก็จามนะ แต่พี่กินยาแก้ภูมิแพ้ ใส่หน้ากากกันไว้เลย เพราะตอนนี้คนเล็กก็ติดหวัดคนพี่มาแล้วเพราะนอนห้องแอร์ด้วยกัน ถ้าพี่ป่วยอีกก็ดูแลลูกไม่ได้”

 

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

 

วทัญญู ภูษาเขียนทอง (25), ช่างปั้น

     พูดถึงฝุ่นเราเลยนึกถึงน้องคนหนึ่งแถวบ้าน เห็นเขาทำงานปั้นอยู่กับดินอยู่กับฝุ่น น่าสนใจไม่น้อยเลยว่า คนที่ทำงานกับสิ่งที่รายล้อมด้วยฝุ่นจากดินอยู่แล้ว พอเจอฝุ่นจิ๋ว 2.5 จะมีผลอะไรกับการทำงานไหม 

     “อยู่บ้านทำงานผมไม่เป็นไรนะครับ ก็อยู่กับฝุ่นอยู่แล้วจนชิน ไม่จาม ไม่เจ็บคอ ไม่แสบตา ทำงานได้ปกติ แต่พอขับมอเตอร์ไซค์ออกไป 7-Eleven ออกไปถนนใหญ่ก็จะรู้สึกแสบตา ขนาดตลาดน้ำบางน้ำผึ้งที่ไม่ได้ไกลจากบ้านเท่าไรยังแสบตาเลย ขับรถเข้ากรุงเทพฯ ยิ่งไปกันใหญ่ อยู่บ้านผมเลยไม่ใส่หน้ากาก แต่ออกจากบ้านเมื่อไหร่ผมใส่ทุกครั้ง”

 

บางกะเจ้าฤดูฝุ่น

 

     เท่าที่ได้ไปเห็น เท่าที่ได้คุยกับคนที่อยู่ในพื้นที่และนักท่องเที่ยว เราคิดว่าคุ้งบางกะเจ้า หรือปอดกรุงเทพฯ แห่งนี้ก็ยังพอมีศักยภาพในการช่วยกรองอากาศบริสุทธิ์ให้ผู้คนอยู่ อย่างน้อยก็น่าจะเป็นอากาศที่มีคุณภาพกว่าพื้นที่รอบนอกเกาะ แต่ก็ใช่ว่าจะคลีนไปเสียทั้งหมด คงต้องมาลุ้นกันในปลายปีนี้ว่าบางกะเจ้าจะยังติดอันดับต้นๆ ของโลกในการผลิตโอโซนอยู่หรือเปล่า

 


เรื่องและภาพ: จรัลพร พึ่งโพธิ์, นฤพนธ์ ณ. ช่างเจริญ

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

adB Team

Conversations for All: เชื่อมโยงผู้คนหลากหลายแวดวงเข้าด้วยกัน รวมตัวให้เป็นปรากฏการณ์ทางสังคม ชวนตั้งคำถามกับสิ่งเก่า กระตุ้นให้เกิดความคิดใหม่