ทำความเข้าใจเพื่อมอบความรักให้ ‘หมาจรจัด’ สิ่งมีชีวิตข้างถนนแสนรู้ ที่หากได้รู้จักจะหลงรักไม่รู้ตัว

ทุกวันนี้บนถนนมีหมาจรจัดมากกว่า 8.5 ล้านตัว ซึ่งมีจำนวน 730,000 ตัวที่ถูกทอดทิ้งจากเจ้าของ กลายเป็นสุนัขไร้บ้านที่นับวันก็ยิ่งเพิ่มจำนวนประชากรขึ้น เพราะไม่มีการควบคุมและการจัดการที่มีประสิทธิภาพ

ช่วงที่ผ่านมาเราคงได้ยินข่าวการระบาดของโรคพิษสุนัขบ้าซึ่งปีนี้รุนแรงกว่าปีก่อนๆ ถึง 1.5 เท่า จนกลายเป็นประเด็นสำคัญที่หลายคนเริ่มออกมาถกเถียงกันว่า ถึงเวลาหรือยังที่ประเทศไทยจะมีการ set zero สุนัขจรจัดขึ้น ซึ่งมีทั้งผู้ที่ออกมาเห็นด้วยและไม่เห็นด้วยกับความคิดที่สุดโต่งนี้ พร้อมกับหาเหตุผลต่างๆ ขึ้นมาโต้กันไปมา

หมาจรจัด

     ปัญหาหมาจรจัดจะถูกพูดถึงมากในช่วงหน้าร้อนของทุกปี ซึ่งปีนี้ก็เป็นช่วงที่โรคพิษสุนัขบ้าระบาดอย่างหนัก และก็เป็นปีที่สองสำหรับ ‘กาญจน์’ – พิมพกาญจน์ เพชรพิเชฐเชียร ที่เธอทำงานให้กับ ‘กลุ่มหยุดทายาทจรจัด’ เพื่อตั้งใจหยุดวงจรหมาและแมวจรจัด ซึ่งมีคลินิกที่จัดขึ้นมาเพื่อทำหมันสุนัขและแมวจรโดยเฉพาะ โดยเธอเล่าว่า ตอนนี้สามารถทำได้ราวๆ 20 ตัวต่อวัน

     “การฉีดยาคุมคือการควบคุมระยะสั้น ส่วนการทำหมันคือการผ่าตัดระยะยาว แต่การฉีดยาคุมมันสามารถทำให้เกิดภาวะมดลูกอักเสบได้ ซึ่งเป็นอันตรายต่อสุนัข เพราะฉะนั้น ถ้าจำเป็นก็ฉีด แต่จะให้ดีคือทำหมันดีกว่า เพราะมันถาวรและไม่มีผลเสียต่อสุนัขเลย”

แต่สาเหตุของการเพิ่มประชากรสุนัขที่เรารู้ดีคือ เหล่าคนรักสุนัขที่หมั่นให้ข้าวให้น้ำพวกมันกิน (นอกบ้าน) แต่ถ้าให้รับไปเลี้ยงดูจริงจัง พวกเขากลับปฏิเสธด้วยข้ออ้างต่างๆ

     “ยกตัวอย่างง่ายๆ ในหนึ่งซอยมีหมาจรจัด 10 ตัว ถ้าคุณไม่ทำหมัน ในหนึ่งปีคุณจะมีหมาจรจัดเพิ่มเป็น 50 ตัวเลยนะ เพราะถ้าใน 10 ตัวนี้ มีตัวเมีย 5 ตัว ออกลูกมา ลูกรอดบ้างไม่รอดบ้าง นับคร่าวๆ ก็คงเหลือประมาณ 50 ตัว”

     ช่างเป็นตัวเลขที่เราคาดไม่ถึงจริงๆ

     “บางคนก็อยากเอาพวกมันไปทำหมันแต่ก็สู้ค่าใช้จ่ายไม่ไหว” ‘หวา’ – กาดี แก้วกังวาลชัย หญิงสาวจากเชียงใหม่ที่เข้ามาเป็นหนึ่งในอาสาสมัครของ The Man that Rescues Dogs บอกเรา

     “บางคนก็รู้นะว่าทางเทศบาลมีบริการทำหมันฟรีให้กับหมาจรจัด แต่เขาก็ไม่พามันไปทำ พอพวกมันคลอดลูก เขาก็แจ้งเทศบาลให้จับตัวพ่อตัวแม่ไป แต่ไม่ยอมให้จับลูกๆ ของมัน เพราะหมาเล็กมันน่ารักไง”

 

หมาจรจัด

หมาจรจัด

 

     ทางด้าน ไมเคิล เจ. เบนส์ ผู้ก่อตั้งองค์กร The Man that Rescues Dogs ก็บอกถึงตัวเลขที่น่าตกใจที่ทำให้เราเห็นถึงความสำคัญของการทำหมันสุนัขจรจัด

     “ตามทฤษฎีแล้ว ถ้าปล่อยสุนัขตัวเมียที่ไม่ทำหมันออกไปบนถนน 1 ตัว ในชั่วระยะที่มันมีชีวิต มันจะมีลูกหลาน และลูกหลานของมันก็จะมีลูกหลานออกไปเรื่อยๆ รวมทั้งหมด 45,000 ตัว แต่ถ้าคุณมองกลับกัน ถ้าคุณพาสุนัขตัวเมียตัวนี้ไปทำหมัน เราก็จะมีหมาจรจัดน้อยลงถึง 45,000 ตัว”

 

แล้วการ set zero ล่ะ? หลายคนก็สนับสนุนวิธีนี้ เพื่อยับยั้งการระบาดของโรคและควบคุมประชากรสุนัขแบบเบ็ดเสร็จ

     “มันบ้ามาก หมาทุกตัวก็รักชีวิตของมัน ทำไมเราไม่จับพวกมันมากักกันแล้วดูอาการล่ะ มีวิธีอื่นอีกตั้งหลายวิธีที่ดีกว่านี้” กาดียืนยันเสียงแข็ง

     “เป็นไปไม่ได้อยู่แล้ว ในประเทศไทยมีหมาจรจัด 8 ล้านตัว คุณต้องฆ่าวันละ 30,000 ตัวนะ ถึงจะเซตได้ใน 6 เดือน แล้วทำไมคุณต้องฆ่ามัน เพราะนั่นไม่ใช่ความผิดของพวกมันเลย เป็นความผิดของคนต่างหาก ทุกๆ ปัญหาที่เกิดขึ้นบนโลกใบนี้ก็เพราะคนทั้งนั้น ไม่มีสัตว์ตัวไหนสร้างปัญหาแบบนี้หรอก คุณเห็นพวกมันสร้างสงครามไหม ทำลายสิ่งแวดล้อมหรือเปล่า พวกมันเมาแล้วขับเหรอ ไม่ มีแต่คนทั้งนั้น เออ หรือเราจะ set zero มนุษย์กันดีล่ะ (หัวเราะ) ผมล้อเล่นนะ” ไมเคิล ชายผู้รักสุนัขมากกว่ามนุษย์ด้วยกันเองปล่อยมุกตบท้ายที่ทำให้บรรยากาศผ่อนคลายลง

     “ถ้าจะไปถึงตรงนั้นจริงๆ จะฆ่าล้างบางกันจริงๆ เราต้องมีระเบียบหรือข้อกำหนดที่ชัดเจนหลังจากการ set zero ด้วย หมายความว่า พอเรากำจัดหมาจรจัดหมดแล้ว จะมีข้อกำหนดอะไรไหมที่จะทำให้ไม่มีหมาจรจัดออกมาอีก คุณกำหนดอะไรให้คนเลี้ยงและคนขายไหม มีบทลงโทษอะไรไหม ต้องมีองค์ประกอบอื่นด้วย ไม่ใช่ว่าคุณ set zero ไปแล้วมันก็เป็นเหมือนเดิม แล้วอีก 10 ปีเราก็ต้องมาเซตกันอีก เราไม่พร้อมเลย แล้วเราจะเซตไปทำไม”

     สิ่งที่พิมพกาญจน์บอกมาก็จริง ในเมื่อเราเองก็ยังควบคุมโรคได้ และยังไม่มีข้อกำหนดอะไรที่ชัดเจนในการ set zero วิธีนี้ก็ยังไม่ใช่ทางออกในการแก้ปัญหาสุนัขจรจัดแน่ๆ

 

หมาจรจัด

 

แล้วเราจะจัดการกับปัญหาสุนัขพวกนี้ยังไง ไล่ทำหมันไปเรื่อยๆ พาพวกมันมาเลี้ยงดูอย่างนั้นเหรอ

     เราถามปัญหานี้ไปเพราะถึงแม้องค์กร The Man that Rescues Dogs จะเป็นสถานที่เลี้ยงหมาจรจัด ดูแลรักษาตัวที่ได้รับบาดเจ็บ ไม่มีเจ้าของ และส่งมอบบางตัวไปให้ผู้ที่ขอรับเลี้ยง แต่จำนวนที่เพิ่มขึ้นกว่า 320 ตัวในตอนนี้ก็กลายเป็นปัญหาที่เรายังมองไม่เห็นทางออกนอกจากขยายพื้นที่ไปเรื่อยๆ

     “เราเปิดรับการบริจาค โดยการบริจาคส่วนใหญ่มาจากสวีเดน อเมริกา แล้วก็ในไทยด้วย ค่าใช้จ่าย แค่ค่าอาหารและเลี้ยงดูจะตกอยู่ที่ 12,000 บาทต่อวัน แล้วถ้าต้องมีการผ่าตัดหรือการรักษาเคสที่ร้ายแรงด้วยก็จะต้องเพิ่มไปอีกวันละ 10,000 บาท รวมๆ แล้วตกปีละ 5 ล้านบาท แต่เราก็ทำงานร่วมกับเทศบาลด้วย เขาสนับสนุนที่ดินตรงนี้ ช่วยด้านงบประมาณ เพื่อที่จะลดปัญหาสุนัขจรจัดในศรีราชา”

 

แต่การจะให้คนมารับพวกมันไปเลี้ยงเราว่ายาก เพราะว่าใครก็คงอยากได้แต่สุนัขดีๆ สวยๆ กันทั้งนั้น

     “เราเลยต้องทำให้เขาเข้าใจว่าการรับสุนัขที่โตแล้วไปเลี้ยงมันสนุกกว่าการรับลูกสุนัขไปเลี้ยง เพราะสุนัขโตมันรู้เรื่องทุกอย่างแล้ว ทำหมัน ควบคุมโรคครบ นั่นแหละ สิ่งที่ยากคือการทำให้พวกเขาเข้าใจ”

 

ท้อไหม

     “ผมทำงานนี้มา 6 ปี ทำทุกวัน ไม่มีวันหยุด นี่ตั้งแต่ทำมายังไม่ลาพักร้อนหรือกลับสวีเดนเลย บางครั้งผมก็เคยรู้สึกว่าอยากพักอล้ว เหนื่อย แต่พอตื่นมาแล้วคิดว่าต้องมาให้ข้าวพวกมันก็อดไม่ได้ทุกที ผมมีความสุขที่จะได้เห็นสุนัขพวกนี้”

 

หมาจรจัด

หมาจรจัด

 

     “เชื่อเถอะอยู่กับสุนัขไม่น่าเบื่อหรอก พวกมันไม่จู้จี้จุกจิกเหมือนอยู่กับคนด้วยกัน” กาดีเดินมาสมทบหลังจากพาสุนัขที่ถูกตัดข้อเท้าเพราะถูกรถทับไปฉีดยาประจำวัน

     “จริงๆ เรื่องโรคพิษสุนัขบ้านี่หลายคนยังเข้าใจผิดกันเยอะนะ” พิมพกาญจน์พูดขึ้นมา “โรคพิษสุนัขบ้าไม่ใช่แค่สุนัขที่เป็นได้ แมวก็เป็นได้ แฮมสเตอร์ กระรอก สัตว์ที่เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิดเป็นได้หมด อาจจะไม่ใช่สุนัขก็ได้ที่เป็นพาหะนำโรค แต่สุนัขเป็นเหยื่อต่างหาก เป็นผู้รับเคราะห์จากการไปเล่นกับหนู กัดกับแมว แล้วตัวเองก็ติดโรคมา คนก็เห็นสุนัขมากกว่าเพราะมันตัวใหญ่ และอยู่ใกล้คนมากที่สุด ในขณะที่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมตัวอื่นอยู่บนต้นไม้ อยู่ในรู อยู่ในท่อ ตายไปไม่มีใครสนใจ

     “ถ้าแมวตายคนก็ไม่รู้เพราะตัวเล็ก นี่ถ้าเราเดินไปได้กลิ่นหนูตายอาจจะเป็นหนูที่เป็นพิษสุนัขบ้าก็ได้นะ แล้วมันก็มีเคสแบบนี้จริงๆ อย่างคนเลี้ยงสุนัขไม่เคยปล่อยออกจากบ้าน แต่สุนัขดันเป็นโรคพิษสุนัขบ้า มันจะไปติดมาได้ยังไงถ้าไม่ใช่จากหนูหรือแมวที่เข้ามาในบ้าน”

     ซึ่งในปีนี้กรมปศุสัตว์รายงานว่า เป็นปีที่โรคพิษสุนับบ้าระบาดมากที่สุดในรอบ 2 ปี โดยรายงานจากศูนย์พักพิงสุนัขเขตประเวศได้ประกาศไว้ว่า ในปี พ.ศ. 2558 สุนัขที่ติดเชื้อพิษสุนัขบ้านั้นเป็นสุนัขที่มีเจ้าของ แต่คนเลี้ยงกลับไม่เอาพวกมันไปฉีดวัคซีนป้องกัน

     “เหมือนตอนนี้อะไรก็สุนัขๆ ไปหมด แต่เฮ้ย เราควรกำจัดหนูกันหน่อยไหม เพื่อให้โรคนี้มันลดลงจริงๆ” พิมพกาญจน์พูดพลางถอนหายใจ

 

หมาจรจัด

 


FYI

The Man that Rescues Dogs

สามารถบริจาคเงินช่วยเหลือสุนัขจรจัดที่บาดเจ็บจากการโดนทำร้ายและอุบัติเหตุได้ที่

ธนาคารกสิกรไทย สาขาเเหลมทอง เลขที่บัญชี 699 205 3869 ชื่อบัญชี Michael J. Baines

พร้อมเพย์: 0818611164

กล่องรับบริจาค: ร้านอาหารเเครอท (Carrot) บางเเสน

ข้อมูลเพิ่มเติม: www.themanthatrescuesdogs.org

 

หากต้องการข้อมูลหรืออยากปรึกษาเรื่องการทำหมันสุนัข (ทั้งที่เลี้ยงเองหรือจรจัดต่างๆ) สามารถเข้าร่วมกลุ่มหยุดทายาทจรจัด โดยเสิร์ชในเฟซบุ๊กด้วยคีย์เวิร์ดว่า หยุดทายาทจรจัด : Stop Strays Cycle (Thailand)

Share Post
Like 2 View 1396

Author

ทรรศน หาญเรืองเกียรติ

หมาป่าขาวอวบขนาดสามคนโอบของหมู่บ้านบุญละติน (a day BULLETIN) รักการติดตามคาเมนไรเดอร์ยุคเฮย์เซย์ พอๆ กับการออกเดินทางไปเพื่อหาเรื่องราวสนุกๆ มาเล่าให้กับคนอ่านในทุกสัปดาห์IG/Twitter : @Matt_Doraemon

พัทธมน วงษ์รัตนะ

อดีตนักศึกษาเอกภาษาเยอรมัน ผู้ชอบตีเนียนเป็นคนโลคอลเวลาไปเที่ยว พยายามกินอาหารมังสวิรัติ แต่ตัดใจจากหมูกรอบไม่ได้สักที

รัชต์ภาคย์ แสงมีสินสกุล

ช่างภาพประจำกอง a day BULLETIN