Midsommar: แค่ใครสักคนที่คอยเข้าใจและร่วมรู้สึกไปด้วยกันในเทศกาลสยองนี้

The Review
21 Aug 2019
เรื่องโดย:

ปารณ ศรีสุนทร

ท่ามกลางแสงอาทิตย์สาดส่องสว่างสดใส หมู่บ้านที่รายล้อมไปด้วยมวลดอกไม้ประดับหลากสี ผู้คนหนุ่มสาวสวมชุดขาวเริงระบำ ขับกล่อมด้วยดนตรีรื่นเริงสนุกสนาน เพื่อเฉลิมฉลองเทศกาลฤดูร้อนที่จัดขึ้นเพียงหนึ่งครั้งในรอบ 90 ปี เป็นระยะเวลากว่า 9 วัน แต่ดินแดนที่แลดูจะสดใสเมื่อแรกเห็น กลับกลายเป็นดินแดนชวนขนหัวลุกทุกย่างก้าว กว่าที่คนดูและตัวละครจะรู้ตัวจนหลุดจากภวังค์ ก็สายเกินถอนตัว

     ภาพยนตร์ Midsommar (2019) หรือ เทศกาลสยอง นำพาผู้ชมสวมบทบาทเสมือนเป็นนักมานุษยวิทยาที่กำลังลงพื้นที่ไปศึกษาคติความเชื่อของชนกลุ่มพื้นเมืองในสวีเดน พร้อมสัมผัสกับพิธีกรรมเฉลิมฉลองฤดูร้อนอันสยดสยองที่จะทำให้คุณไม่มีวันลืม ตลอดเวลาที่ชมภาพยนตร์ ผู้ชมจะถูกเร้าให้รู้สึกสงสัย หวาดระแวง ระแวดระวัง กับความผิดแผกแปลกประหลาด

 

midsommar

Synopsis

     เหตุการณ์สะเทือนขวัญที่เกิดขึ้นกับครอบครัวทำให้ แดนี (Florence Pugh) จมดิ่งอยู่กับความโศกเศร้าหนักหนาแสนสาหัส เรียกว่าเล่นงานเธอจนมีปัญหาทางจิต ทำให้แฟนหนุ่มของเธอ คริสเตียน (Jack Reynor) กลายเป็นที่พึ่งเพียงหนึ่งเดียว แม้ว่าในความสัมพันธ์ของทั้งคู่จะเริ่มระหองระแหงกันขึ้นมา แต่เธอก็เลือกจะไปต่อกับความสัมพันธ์ที่ไม่สู้ดีนี้ด้วยการติดสอยห้อยตามแฟนหนุ่มและเพื่อนกลุ่มนักศึกษาวิชามานุษยวิทยาไปลงพื้นที่ในหมู่บ้านอันห่างไกลของเพลเล (Vilhelm Blomgren) เพื่อนในกลุ่ม โดยหมายมุ่งจะไปทำความรู้จักกับเทศกาลเฉลิมฉลองฤดูร้อนถูกจัดขึ้นมาในรอบ 90 ปี ด้วยความหวังว่าการมาเยือนพื้นที่ที่เชื่อในพลังธรรมชาตินี้ จะช่วยให้เธอหลุดพ้นจากความโศกเศร้าได้ไม่มากก็น้อย

 

midsommar

เราหรือเปล่าที่แปลกประหลาด

     คำถามนี้เกิดขึ้นเมื่อหนังพาเราไปทำความรู้จักกับพฤติกรรมของชาวเมือง ซึ่งในสายตาคนนอกจะมองว่าการใช้ชีวิตประจำวันอันแสนธรรมดาของผู้คนในหมู่บ้านนี้เป็นเรื่องที่น่ามึนงง แต่ในขณะเดียวกันการกระทำที่ดูแสนจะปกติของคนธรรมดาอย่างเราๆ ก็ถูกคนในหมู่บ้านมองว่าเราแปลกประหลาดเหมือนกัน ดังนั้น หากจะจำกัดความว่าภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นเพียงภาพยนตร์สไตล์ตำนานพื้นบ้านระทึกขวัญ (folk-horror) ก็คงจะไม่ใช่อย่างนั้นเสียทีเดียว และอาจจะไม่ครบถ้วนในสิ่งที่ผู้กำกับ แอรี แอสเตอร์ ตั้งใจนำเสนอพิธีกรรมสุดหลอนนี้ เพียงแต่เขาไม่ได้พาเราไปพบกับฉากตุ้งแช่ที่หนังทำนองนี้นิยมนำมาใช้เป็นขนบของหนังสยองขวัญ และงานโปรดักชันที่มีแต่ความสว่างสดใสก็ชวนให้เราสงสัยว่าหมู่บ้านนี้จะน่ากลัวได้อย่างไร ซึ่งเมื่อได้ดูก็จะพบกับความกระอักกระอ่วนและน่าสะอิดสะเอียนที่ถูกถ่ายทอดบนความธรรมดา ราบเรียบราวกับว่าเป็นสิ่งที่ยอมรับกันได้ในบริบทสังคมหนึ่งจนคนดูรู้สึกกดดันแทนตัวละครที่อยู่ในสถานการณ์กลับตัวก็ไม่ได้ จะให้ไปต่อก็ไม่รู้จะทำอย่างไร

จะเสพศิลป์ก็ได้ จะเสพสื่อก็ย่อมได้

     ความไม่คุ้นชินทางวัฒนธรรมของชนพื้นเมืองนี้แฝงมาด้วยการเล่นประเด็นเชิงสัญญะที่น่าสนใจจำนวนมาก แต่ทว่าก็ยากเกินกว่าที่จะทำความเข้าใจได้ทั้งหมด รายละเอียดที่ผู้กำกับบรรจงใส่เข้ามามากมายยิบย่อย ถ้าหากมองว่าเป็นงานศิลปะชิ้นหนึ่ง แล้วเราใจจดใจจ่อดื่มด่ำไปกับสุนทรียะของภาพยนตร์ชิ้นนี้ ก็เพียงพอแล้วต่อความรู้สึก แต่ในฐานะของนักมานุษยวิทยา สิ่งที่สำคัญคือการเริ่มทำความเข้าใจ

     บทสนทนาปลอบประโลมสั้นๆ ระหว่างแดนีกับเพลเลทำให้เธอเริ่มสัมผัสได้ถึงสิ่งที่ตัวเองขาดหายมาโดยตลอด นั่นคือการมีใครสักคนที่คอยเข้าใจ ใครสักคนที่ร่วมรู้สึกไปด้วยกัน เพราะหลังจากแดนี่สูญเสียครอบครัวไป เธอก็ไม่หลงเหลือใครสักคนที่เข้าใจจิตใจที่ป่วนปั่นของเธอได้อีก แม้กระทั่งคนรักที่คิดว่าจะฝากชีวิตไว้ได้ก็ไม่เหลือแม้กระทั่งความไว้วางใจได้เลย

 

midsommar

midsommar

ใครสักคนที่คอยเข้าใจ ใครสักคนที่ร่วมรู้สึกไปด้วยกัน

     เพลเลเผยว่า เขาเข้าใจเธอเป็นอย่างดี เพราะก็เคยพบกับความสูญเสียเช่นนี้มาเหมือนกัน แม้ว่าเธอจะปฏิเสธพัลวันว่าไม่มีใครที่สามารถเข้าใจก้นบึ้งในจิตใจของเธอได้ แต่คำพูดของเขากลับทำให้เธอถึงกับจุกอก การที่คริสเตียนแฟนหนุ่มคนสำคัญของเธอไม่ (พยายาม) เข้าใจเพียงหนึ่งคน ก็ไม่ได้หมายความว่า เธอจะไม่หลงเหลือใครสักคนบนโลกที่คอยเข้าใจ

     ตัดภาพมาที่งานเทศกาล ที่ดูจากสายตาผู้มาเยือนจะเป็นเรื่องพิลึกพิลั่นสักเพียงใด แต่ชนพื้นเมืองเองกลับเข้าใจ และแสดงความรู้สึกร่วมไปกับตัวเธอด้วยกันอย่างไม่ขัดเขิน สิ่งนี้เองคือที่มาของคำพูดเพลเลที่เขาบอกว่า ตัวเองเคยได้รับการโอบกอด ไม่ว่าจะสุขหรือทุกข์ เฉกเช่นเดียวกันกับที่แดนีกำลังได้รับอยู่ตอนนี้

ร่วมเพศ ร่วมเสพ ร่วมสุข (ไม่) ร่วมทุกข์

     ผู้กำกับจงใจ กล้า บ้าบิ่น นำเสนอภาพและเสียงสุดเซอร์เรียลแบบไม่ปิดบังกับผู้ชม ในฉากเปลือยกายร่วมเพศอันแสนประหลาด ที่เผยให้เห็นอวัยวะทุกสัดส่วนอย่างโจ่งครึ่ม ไม่เว้นแม้แต่เครื่องเพศของนักแสดง เป็นเหตุให้คว้าเอาเรตหนัง ฉ.20+ มาครอบครอง ฉากที่ว่านี้ดึงดูดความสนใจของผู้ชมให้ตราตรึงอยู่กับภาพและเสียงที่เร้าอารมณ์รุนแรง จนเป็นฉากหนึ่งของภาพยนตร์ที่ได้รับการพูดถึงเป็นอย่างมาก ทว่าน้อยคนนักจะรับชมฉากนี้ไปพร้อมกับการตีความนัยยะสำคัญที่แอบแฝงมาด้วย แม้ว่าในความรับรู้ของคนทั่วไป การมีเพศสัมพันธ์จะเป็นเรื่องสากลที่ใครก็ต่างมีการทั่วโลก แต่หากมองให้ลึกลงไปแล้ว จะสัมผัสได้ว่าในดินแดนแห่งนี้มีความโดดเด่นเฉพาะตัวอย่างมีนัยยะสำคัญ

     คติความเชื่อของผู้คนในเมืองนี้มีรากฐานจากการทำความเข้าใจในธรรมชาติและคนของพวกเขา เนื่องด้วยพวกเขาไม่ได้ยึดถือว่าตนเองเป็นลูกของใคร ทุกคนล้วนแล้วแต่เป็นพลเมืองของหมู่บ้านแห่งนี้ และอยู่ร่วมกันผ่านการขัดเกลาด้วยวัฒนธรรม ประเพณี จวบจนมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน ไม่ว่าคนที่เป็นเซ็นเตอร์จะรู้สึกอย่างไร คนที่คอยอยู่เคียงข้างก็จะแสดงออกมาอย่างนั้น ราวกับมาจากความรู้สึกก้นบึ้งของจิตใจ ซึ่งในฉากร่วมเพศนี้ก็เช่นกัน

 

midsommar

คนที่ไม่พยายามเข้าใจ ต่อให้ทำอย่างไรเขาก็ไม่มีวันเข้าใจ

     ขณะที่หญิงสาวจำนวนมากยืนรายล้อมวงเพศสัมพันธ์ต่างโอบกอด คอยแสดงความรู้สึกเจ็บปวดและสุขสันต์ร่วมไปกับฝ่ายหญิงผู้ถูกกระทำตลอดจนเสร็จกิจ ฝ่ายชายผู้กระทำมัวแต่กลับจดจ้องประกอบกามกิจกับสิ่งที่อยู่ตรงหน้า และมีความสุขอยู่ฝ่ายเดียว ไร้ซึ่งความเห็นอกเห็นใจผู้ที่คอยอยู่รองรับกามาอารมณ์ ไม่ต่างไปกับทัศนะของ ฌากส์ ลาก็อง (Jacques Lacan) นักจิตวิเคราะห์ที่ว่า “ไม่มีหรอก ความสัมพันธ์อันเนื่องมาจากการร่วมเพศ (sexual relationship)” การร่วมเพศมันก็ไม่ต่างอะไรไปกับการช่วยตัวเอง ที่พิเศษหน่อยก็แค่อาศัยเรือนร่างของอีกฝ่ายเป็นเครื่องมือตอบสนองความต้องการจนตัวเองสุขสมอารมณ์หมาย

     คงเป็นเรื่องยากที่จะหวังให้คนที่ไม่พยายามทำความเข้าใจคนอื่นอย่างคริสเตียนมาเข้าใจแดนี และดูท่าทีแล้วต่อให้ทำอย่างไรก็คงไม่เห็นผล การพยายามเรียกร้องให้คนแบบนี้หันมาสนใจ เอาใจใส่ หรือเข้าใจหัวอกของเรานั้นคงเป็นไปได้ยาก ซึ่งในท้ายที่สุดแล้ว ก็คงต้องปล่อยให้คนที่ไม่เข้าใจเรานั้นจากไป แล้วเลือกที่จะอยู่กับใครสักคนที่คอยเคียงข้าง และพร้อมจะเข้าใจเราจริงๆ ดีกว่า

 


อ้างอิง: Alain Badiou and Nicolus Truong, In Praise of Love, trans. Peter Bush (London: Serpent’s Tail, 2012), 17-18.

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

ปารณ ศรีสุนทร

Content Creator - adB JUNIOR