ยาใจคนเหงา กับ ‘จิ้งหรีดทอดคลุกพริกเกลือ’

รสกับข้าว
18 Apr 2020
เรื่องโดย:

ศรัญญา อ่าวสมบัติกุล

น้องสะใภ้ และกลิ่นอายภูเขียว 

        “ฮาโหลแม่ ปีนี้บ่ได้กลับบ้าน คิดฮอดล้ายหลาย” (ลากเสียงยาว) (ฮัลโหลแม่ ปีนี้ไม่ได้กลับบ้าน คิดถึงมากๆ เลยนะ) ฉันแอบได้ยินเสียงน้องสะใภ้วิดีโอคอลคุยกับแม่เมื่อช่วงก่อนวันสงกรานต์ที่ผ่านมา 

        “บ่เป็นหยังดอกลูก ซ่วงนี้โรคมันระบาดสองบาท กะดูแลโตเองดีๆ เด้อ” (ไม่เป็นไรหรอกลูก ช่วงนี้โรคมันระบาดสองบาท ก็ดูแลตัวเองดีๆ นะ) เสียงติดตลกกลบความคิดถึงของผู้เป็นแม่ดังในระดับที่ได้ยินชัดเจนจนฉันแอบหัวเราะ 

        หลังจากนั้นเพียงสามวัน กล่องใบใหญ่ระบุชื่อของน้องสะใภ้ก็ถูกส่งมายังบ้านย่านพัฒนาการ กรุงเทพฯ ที่ที่เรา สามี และลูกชาย อยู่ร่วมกับพ่อแม่ ลุงป้า น้องสาวคนเล็ก น้องชายคนกลาง และน้องสะใภ้ หญิงสาวใจดีจากอำเภอภูเขียว จังหวัดชัยภูมิ

 

จิ้งหรีดทอดคลุกพริกเกลือ

 

        ในกล่องใบใหญ่อุดมไปด้วยความรัก ความคิดถึง และความเป็นห่วงของพ่อแม่ ที่มาในรูปแบบของอาหารคุ้นเคย ทั้ง ‘หน่อไม้ภูเขาต้ม’ ทำเองกับมือ จะเปลี่ยนให้เป็นเมนูไหนก็แซ่บหลาย ‘ข้าวต้มมัด’ ห่อใบตองมัดด้วยตอกไม้ไผ่ เป็นรสมือแม่ที่อร่อยและซื้อด้วยเงินไม่ได้ นอกจากนี้ยังมี ‘ข้าวหอมมะลิใหม่’ ที่เพิ่งเกี่ยวได้ไม่นานถุงใหญ่ ‘ข้าวเหนียวเก่า’ อีกถุง และ ‘จิ้งหรีดคั่ว’ แช่เย็นใส่ในลังโฟม ทั้งหมดฝากใส่ในรถกระบะมากับเพื่อนบ้านที่เผอิญต้องมาทำธุระที่กรุงเทพฯ 

        กายเหนื่อยแค่ไหน ท้องต้องอิ่ม และต้องอร่อยด้วยรสชาติที่ถูกปาก นี่คือคำบอกรักจากพ่อแม่ – ฉันคิด หลังจากเห็นของกินทั้งหมดในกล่อง 

        “คิดฮอดบ้านจัง” น้องสะใภ้พึมพำกับตัวเอง 

        “นั่นสิ แบบนี้ยิ่งชวนให้คิดถึงเนอะ” ฉันเห็นด้วย เพราะฉันเองก็เคยไปที่ภูเขียว ครั้งงานแต่งระหว่างน้องชายกับน้องสะใภ้เมื่อสองปีก่อน บรรยากาศของที่นั่น ฉันยังจำได้ดี

        ณ บ้านเชิงเขาหลังน้อย ริมรั้วประดับด้วยต้นดอกแก้ว ส่งกลิ่นหอมนวลตอนหัวค่ำและรุ่งสาง มียุ้งฉางเก็บข้าวเปลือกขนาดเล็กยกสูงอยู่ข้างบ้าน ใต้ยุ้งมีพริกหอม กระเทียม กล้วย ถั่วลิสง หน่อไม้ดองเกลือ และหน่อไม้ต้ม ใส่ถุงพลาสติกแขวนเรียงกันแน่นขนัด ส่วนบริเวณลานปูนใต้ยุ้ง เต็มด้วยฟืน เตาสำหรับย่างปลาและคั่วพริกโดยเฉพาะ

        เมื่อขยับออกนอกบริเวณรั้วบ้าน ก็จะเห็นฉากหลังเป็นภูเขาที่มีชื่อเรียกว่า ‘ภูเขียว’ ลูกใหญ่อยู่ใกล้ตา เบื้องหน้าคือถนนเล็กๆ ตัดผ่านหมู่บ้าน ลัดเลาะเป็นซอกซอยเล็กๆ ไปยังบ้านหลังอื่นๆ มองไปจนสุดถนนคอนกรีตคือท้องนากว้างใหญ่ สถานที่ที่ในอดีตเด็กๆ พากันมาหาจิ้งหรีดเป็นประจำ

        ตอนที่เราไปที่นั้น กำลังเข้าสู่ฤดูปลายฝนต้นหนาวช่วงราวๆ เดือนตุลาคม ความเขียวชอุ่มของต้นไม้บนภูบวกกับไอเย็นหลังฝนตกในช่วงเช้ามืด ทำให้ยามเช้าตรู่เกิดสายหมอกลอยคลอเคลียอยู่บนยอดต้นข้าวสีเขียวในท้องนา แตกต่างกับช่วงร้อนจนแล้งของเดือนเมษายน ผืนนาและป่าเขาจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ไร้ความสดใส 

        “อากาศร้อนๆ แบบนี้ทีไร นึกถึงตอนจับจิ้งหรีดทุกที” น้องสะใภ้ฉีกยิ้มในคืนที่เธอไม่ได้นอนอยู่ที่บ้านเชิงเขา แต่มานั่งรวมตัวกันอยู่ที่บ้านตึกในกรุงเทพฯ 

ท้องนา ฟางข้าว ปู่ และเพื่อนสมัยเด็ก

        น้องสะใภ้เล่าต้นเหตุของความคิดถึงให้ฟังว่า เมื่อเข้าสู่หน้าแล้ง เด็กๆ จะชักชวนกันไปหาจิ้งหรีดตามคันนา ค้นหาพวกมันที่เดินอยู่ใต้ฟางข้าวในช่วงกลางคืน โดยมีอุปกรณ์สองอย่างคือไฟฉายคาดหัวและขวดน้ำอัดลมเจาะรู เอาไว้ใส่จิ้งหรีด

 

จิ้งหรีดทอดคลุกพริกเกลือ

 

        “ตอนนั้นไม่สนใจหรอกว่าจะได้เยอะหรือเปล่า รู้แค่ว่าสนุก ได้เล่นกับเพื่อนๆ และได้อยู่กับปู่มากกว่า เพราะแต่ก่อนปู่จะอยู่ที่บ้านเชิงเขา ไม่ค่อยได้ลงมาหาเท่าไหร่ แต่พอไฟดับทีไรปู่จะลงมาทุกที” นี่คือภาพจำที่ไม่เคยเลือนรางของหญิงสาวที่ต้องจากบ้านชนบทเข้ามาทำงานและอาศัยอยู่ในเมืองใหญ่ โดยมีเพียงเทศกาลปีใหม่และสงกรานต์เท่านั้นที่พอจะมีวันหยุดยาวได้กลับบ้านให้คลายความคิดถึง ซึ่งปีนี้ไม่มี 

        ไม่มีทั้งวันหยุด และไม่มีปู่ให้กลับไปหาอีกแล้ว – ฉันคิดว่านี่คืออีกหนึ่งความรู้สึกของน้องสะใภ้ที่เก็บซ่อนไว้ลึกๆ เช่นเดียวกับผู้คนอีกมากมายที่ไม่ได้กลับบ้าน ไม่ได้ไปหาคนรักที่รออยู่ หรือคนที่ไม่อยู่ แต่รอเพื่อกลับไปกราบไหว้อัฐิก็ตาม  

 

จิ้งหรีดทอดคลุกพริกเกลือ

จิ้งหรีด หรือว่า แมงจิโปม?

        “แม่จะล้างจิ้งหรีดตั้งแต่เช้า หั่นตะไคร้และใบเตยให้เป็นท่อนๆ คั่วพร้อมจิ้งหรีดในกระทะ ตั้งไฟปานกลาง คั่วแบบไร้น้ำมันจนสุก จากนั้นโรยเกลือเล็กน้อยก็กินได้ทันที พร้อมกับเซตมื้อเช้าสไตล์อีสาน ที่มีทั้งข้าวเหนียวนุ่มๆ ผักสดๆ และแกงไก่ใส่น้ำปลาร้าและหน่อไม้ต้ม พวกเด็กๆ จะกินแทนขนมถุง รสชาติออกเค็มๆ มันๆ แต่สำหรับผู้เฒ่า จะชอบกินเป็นกับแกล้มคู่กับเหล้าต้มมากกว่า” น้องสะใภ้เล่าขั้นตอนการทำให้ฟัง

        ปัจจุบันเด็กๆ ในหมู่บ้านไม่ได้ไปจับจิ้งหรีดตามคันนาแล้ว เพราะกลางคืนอันตรายกว่าเมื่อก่อน อีกทั้งในนาก็ยังมีสารเคมีตกค้างจากสารพัดปุ๋ยและยาฆ่าหญ้า ส่งผลให้จิ้งหรีดตามธรรมชาติลดจำนวนลงอย่างเห็นได้ชัด 

        “เดี๋ยวนี้ต้องไปหาซื้อจากฟาร์มจิ้งหรีดที่เขาใส่กระด้งมาขายสดๆ ในตลาดนัดตอนเย็นแทน ราคากิโลกรัมละ 100 บาท เวลาแม่ไปซื้อจิ้งหรีด จะเลือกเอาเฉพาะตัวเมียที่มีไข่เต็มท้อง เพราะเวลานำไปคั่วหรือทอดจะอร่อยมาก กินแล้วจะมันๆ เคี้ยวสู้ฟัน แตกในปากดังป๊อกๆ อย่างเพลิดเพลิน เผลอแป๊บเดียวหมดเกลี้ยง หรืออีกอย่างที่อร่อยและมีความคล้ายกันก็คือแมงจิโปม หรือจิ้งหรีดตัวใหญ่เท่านิ้วหัวแม่โป้ง ราคาน่าจะใกล้เคียงกับจิ้งหรีด เวลาเอาไปคั่ว ทอด ทำลาบ นึ่ง เสียบไม้ย่าง หรือแกงใส่หน่อไม้ ก็อร่อย เนื้อของมันก็สู้ฟันเหมือนกัน” 

        เพียงแค่นึกตาม น้ำลายก็สอ 

ยาใจคนเหงา ‘จิ้งหรีดทอดคลุกพริกเกลือ’

        แต่กว่าจะมาถึงกรุงเทพฯ แม่ของน้องสะใภ้จึงต้องคั่วจิ้งหรีดและแช่แข็งไว้ เพื่อคงรสชาติและความสดใหม่ เมื่อจิ้งหรีดเดินทางมาพร้อมความคิดถึง คนทางนี้จึงไม่รีรอที่จะลิ้มชิมรสจิ้งหรีดคั่วรสมือแม่

 

จิ้งหรีดทอดคลุกพริกเกลือ

 

        เราแบ่งจิ้งหรีดตามปริมาณที่ต้องการ ทอดในน้ำมันร้อนๆ เพียงครู่เดียว ไม่อย่างนั้นจิ้งหรีดจะไหม้จนขม จากนั้นสะเด็ดน้ำมัน ซอยพริกขี้หนูสวน 5-6 ดอก บีบมะนาวสักครึ่งลูก เติมเกลือแค่ปลายหยิบมือ ใส่หอมแดงซอย ทุบถั่วปากอ้าทอดกรอบให้พอแตกใส่ลงไปด้วย คลุกให้เข้ากัน จบด้วยการโรยผักชีฝรั่งซอย – โอ๊ย เป็นตาแซ่บ!

 

จิ้งหรีดทอดคลุกพริกเกลือ         

        มื้อแลงนี้ มีทั้งเมี่ยงปลาทูที่อุดมไปด้วยผักสดๆ จานโต ขนมจีน น้ำจิ้มสามรสรสจัดจ้าน และที่ขาดไม่ได้เลยก็คือส้มตำปูปลาร้าแซ่บๆ นัวๆ รสเผ็ดแซ่บกำลังสามแบบนี้ ทุกคำที่กินจะต้องปาดเหงื่อซึ่งย้อยอาบข้างแก้มไป ปากห่องุ้มด้วยเสียงครวญของความเผ็ดร้อนแรง แกล้มด้วยจิ้งหรีดทอดที่เผลอเขี่ยพริกออก

        ซี้ดปาก ปาดเหงื่อ – อาการแบบนี้แหละที่เราเชื่อว่าหยุดความเหงาได้ชะงัก – แม้จะแค่ชั่วคราวก็ตาม เพราะสุดท้ายเรื่องของความคิดถึงกันนั้น… 

        ไม่เคยห้ามกันได้

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

ศรัญญา อ่าวสมบัติกุล

กองบรรณาธิการ นิตยสาร a day BULLETIN ปัจจุบันดำรงตำแหน่งคุณแม่ half time เลี้ยงลูกชายวัยเบบี๋ครึ่งหนึ่ง อีกครึ่งหนึ่ง (ของชีวิต) ต้องปั่นต้นฉบับส่งให้คุณอ่านกันรัวๆ

ภาพโดย

พฤษ อ่าวสมบัติกุล

ว่าที่ช่างภาพ (จำเป็นและชั่วคราว) พ่วงตำแหน่งคุณพ่อลูกอ่อนนอนเยอะ