เราไม่อนุญาตให้ตัวเองรู้สึกเจ็บปวดได้หรือไม่

Editor's Note
18 May 2020
เรื่องโดย:

โตมร ศุขปรีชา

มีคนเคยบอกว่า – ไม่มีใครทำร้ายเราได้ ถ้าเราไม่อนุญาตให้เขาทำร้ายเรา

       คำพูดนี้ทั้งจริงและไม่จริงไปพร้อมๆ กัน ขึ้นอยู่กับว่า เรามองคำว่า ‘ทำร้าย’ อย่างไร

       เรามักไม่ค่อยเจ็บปวดเท่าไหร่ หากการทำร้ายนั้นไม่ได้เกิดขึ้นเพราะคนที่เราผูกพัน หรือเชื่อมโยงสัมพันธ์ด้วยอย่างลึกซึ้ง แต่เราจะเจ็บปวดสาหัส หากคนที่ทำร้ายเราคือคนใกล้ตัว คนที่เรามอบความไว้วางใจให้ในทุกขณะนาทีของชีวิต

       การทำร้ายและการถูกทำร้าย จึงเป็นสองด้านของสิ่งเดียวกัน เราเจ็บปวดก็เพราะเราปล่อยให้ตัวเองเจ็บปวด เรารวดร้าวก็เพราะเราอนุญาตให้ตัวเองรวดร้าว เราถูกทำร้ายก็เพราะเราปล่อยให้ตัวเองถูกทำร้าย อย่างน้อยก็ในความรู้สึกของเราเอง

       แต่กระนั้น คำถามในอีกชั้นหนึ่งของความรวดร้าวนั้นก็คือ – แล้วเราอนุญาตให้ตัวเองอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้เกิดความเจ็บปวดได้หรือ

       เมื่อถูกหักหลัง เมื่อถูกทำลายความไว้วางใจแล้ว เราบอกตัวเองได้ทุกครั้งหรือ – ว่าเราจะไม่เก็บเรื่องนั้นมาย่ำยีหัวใจของตัวเองซ้ำๆ ครั้งแล้วครั้งเล่า ไม่ว่าจะด้วยการครุ่นคิดถึงมัน ด้วยความรู้สึกเสียดายวันเวลาที่เคยใช้จ่ายไปกับความไว้วางใจนั้น หรือด้วยการเปลี่ยนความเจ็บปวดให้กลายเป็นความเจ็บแค้น และรอคอยวันที่จะลุกขึ้นตอบแทนการถูกทำร้ายนั้นให้สาสม

       ส่วนใหญ่แล้ว เรามัก ‘ปิดสวิตช์’ ตัวเองไม่ได้

       เมื่อถูกทำร้าย เราเลือกอนุญาตหรือไม่อนุญาตให้การทำร้ายนั้นเข้ามาถึงตัวเราไม่ได้ อย่างหนึ่งเพราะเราได้ถลำลึกลงไปในความสัมพันธ์นั้นมากเกินไป เกินกว่าจะรั้งตัวเองออกมายืนดูสถานการณ์ที่เกิดขึ้นราวกับเป็นคนนอก ราวกับเป็นคนที่ไม่เกี่ยวข้องอะไรเลยกับเรื่องที่เกิดขึ้น

       เราไม่ได้แค่เจ็บปวดเท่านั้น

       แต่เราคือความเจ็บปวดนั้นเสียเองด้วย

       มนุษย์อ่อนแอกับการถูกทำร้ายเสมอ ความรู้สึกเจ็บปวดอ่อนไหวเป็นเรื่องที่อยู่ในชีวิตมนุษย์เหมือนการหายใจเข้าออก เพียงแต่ใครจะแสดงออกหรือไม่แสดงออกมาก็เท่านั้น

       นักเขียนอย่าง C.S. Lewis เคยบอกว่า คนที่บอกเล่าถึงการถูกทำร้ายออกมาดังๆ มักจะต้องเจ็บปวดมากถึงระดับหนึ่ง ระดับที่เลยพ้นความขายหน้าและอับอายเพราะถูกทำร้ายไปแล้ว จึงสามารถบอกเล่าออกมาดังๆ ได้ แต่บ่อยครั้งกว่านั้น คนที่เงียบงันและไม่เอ่ยอะไรออกมาต่างหากที่อาจเจ็บปวดยิ่งกว่า และได้เก็บงำความเจ็บปวดนั้นเอาไว้ภายใน บ่มเพาะมัน ฟูมฟักมัน และทะนุถนอมรักษามันเอาไว้ คล้ายไม่อยากให้ความเจ็บปวดนั้นผ่านพ้นสลายตัวไป

       นั่นคือความเจ็บปวดที่จะอยู่กับเราไปจนชั่วชีวิต

       ในอีกด้านหนึ่ง เรามักไม่รู้หรอกว่าเราได้ทำร้ายคนอื่นจนบาดเจ็บย่อยยับมากเพียงใด เรามักเผลอพลั้งทำร้ายผู้อื่นอยู่เสมอ ไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ตั้งใจก็ตาม คำพูดหรือการกระทำเล็กๆ บางอย่างของเราอาจส่งผลบางอย่างกับคนอื่นได้ร้ายกาจในแบบที่เราคิดไม่ถึง ดังนั้น เราจึงมักไม่เข้าใจว่าเพราะอะไรสิ่งที่เราทำจึงทำร้ายคนอื่นได้สาหัสถึงขนาดนั้น ถึงขนาดที่อีกฝ่ายจะไม่มีวันฟื้นตัวขึ้นมาจากการถูกทำร้ายนั้นได้อีกเลย

       ฮารูกิ มูราคามิ เคยเขียนถึงสภาวะที่ ‘บางครั้ง แค่เพียงมีชีวิตอยู่ เราก็อาจทำร้ายมนุษย์อีกคนหนึ่งจนเกินเยียวยา’ ได้แล้ว โดยที่ผู้ทำร้ายแทบไม่รู้ตัวเลยว่าตัวเองได้ทำร้ายใครอีกคนหนึ่งไป

       การทำร้ายและถูกทำร้ายจึงเป็นเรื่องละเอียดอ่อน และยากนักที่เรา – ในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง, จะอนุญาตหรือไม่อนุญาตตัวเองให้รู้สึกเจ็บปวดได้

       บางมันอาจเป็นอย่างที่ บ๊อบ มาร์เลย์ เคยว่าไว้ก็ได้

       เขาบอกว่า

       “Truth is everybody is going to hurt you: you just gotta find the ones worth suffering for.”

       หรือ

       “ความจริงก็คือ ทุกคนจะทำร้ายคุณนั่นแหละ คุณเพียงแต่ต้องหาว่า ใครควรค่าแก่การที่คุณจะเป็นทุกข์ต่อการทำร้ายของเขาเท่านั้นเอง”

       ใช่ – ในฐานะมนุษย์คนหนึ่ง – บางทีเราก็เลือกอะไรได้ไม่ง่ายเลย…

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

โตมร ศุขปรีชา

บรรณาธิการบริหาร a day BULLETIN