ชยานันท์ อนันตวัชกร | ซ่อมถ้วยด้วยคินสึงิ แฝงแนวคิดเชิงปรัชญาเซน และการหาคำตอบของชีวิต

The Guest
5 Jun 2019
เรื่องโดย:

ธนดิษ ศรียานงค์, ศรัญญา อ่าวสมบัติกุล

ร่องรอยแตกร้าวที่เป็นริ้วยาวบนฝาของป้านชาใบเล็ก สะท้อนแสงสีทองวิบวับเมื่อมีแสงแดดอ่อนๆ ตกกระทบ ก่อนที่สายน้ำชาจะไหลผ่านลงจอกกระเบื้อง กลิ่นหอมของใบชาอ่อนๆ ลอยฟุ้ง นี่คงเป็นอรรถรสในการชิมและรับชมป้านชาที่แตกด้วยความไม่ตั้งใจ แต่กลับฟื้นคืนมาใหม่โดยการซ่อมแซมของ ‘ตูน’ – ชยานันท์ อนันตวัชกร นักพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ ที่ใช้ ‘รัก’ ผสมเข้ากับความหลงใหล มาเป็นส่วนประกอบของกาวประสานที่ทำให้ป้านน้ำชาใบนี้กลับมีชีวิตขึ้นมาอีกครั้ง พร้อมกับความหมายบางอย่างจากรอยแตกร้าวที่ทำให้เขาเข้าใจในคำตอบของชีวิต

ชยานันท์

 

The Story of Kintsugi

     จุดเริ่มต้นของคินสึงินั้นมาจากเรื่องเล่าว่า มีโชกุนท่านหนึ่งได้ทำจานแตก แล้วจานใบนั้นคือศิลาดล หรือที่เรียกว่า เครื่องเคลือบหลู (Ru Ware) จานกระเบื้องเปล่าๆ ที่เคลือบด้วยน้ำเคลือบสีฟ้าราวกับท้องฟ้าหลังฝนตก ซึ่งเป็นงานในสมัยราชวงศ์ซ่ง โดยในยุคนั้นเป็นของที่มีราคาและหาไม่ได้จากที่ไหนอีกแล้ว เขาจึงเสียดาย ก็เลยส่งกลับไปซ่อมที่เมืองจีน ผ่านการซ่อมเครื่องเคลือบด้วยวิธีที่เรียกว่า ‘การตีปลิง’ ซึ่งเป็นการเจาะรูบนชิ้นงานที่แตก แล้วใช้หมุดโลหะรูปตัวยูสอดเข้าไปในรู เพื่อให้จับยึดชิ้นงานที่แตกเข้าด้วยกัน เมื่อนำกลับมาที่ญี่ปุ่น โชกุนเห็นก็เกิดความรู้สึกว่า ต่อให้ใช้งานได้เหมือนเดิม แต่ร่องรอยนูนที่เกิดจากการซ่อมนั้นก็ไม่ได้สวยงามอย่างที่เขาจินตนาการเอาไว้ 

     ขณะเดียวกัน ชาวญี่ปุ่นก็มีความเชี่ยวชาญในการใช้รักเป็นทุนเดิม ดังนั้น โชกุนจึงไปปรึกษาเสนาบดีเพื่อหาวิธีซ่อมที่ดีกว่านี้ แต่ก็ไม่มีใครยอมซ่อม ทำให้โชกุนต้องมาลองผิดลองถูกผ่านการสังเกตวัสดุจากธรรมชาติด้วยตัวเอง จนท้ายที่สุดเกิดเป็นเทคนิคการซ่อมเครื่องเคลือบด้วยรักธรรมชาติ หรือที่เรียกว่า ‘คินสึงิ’ ที่ได้รับการยอมรับจากทั่วโลก

 

ชยานันท์

ชยานันท์

 

Repair the Broken Pieces

     เราไม่อยากจะเชื่อตัวเองว่าจากการเริ่มต้นที่แค่ชอบดื่มชาและชอบงานกระเบื้องเคลือบจะทำให้เราสนใจคินสึงิได้ขนาดนี้ เรื่องมีอยู่ว่าวันหนึ่งป้านชาใบโปรดแตก รู้สึกเสียดาย จึงหาวิธีซ่อมจนเจอกับคินสึงิ และความน่าสนใจของรัก ซึ่งเป็นวัสดุจากธรรมชาติคล้ายยางพารา ย่อยสลายเองตามธรรมชาติ แต่ก็มีข้อเสียคือ รักมีพิษ เมื่อสัมผัสโดยตรงจะทำให้เกิดอาการแพ้อย่างรุนแรง แต่ถึงอย่างนั้นรักก็ทำให้เราหลง ‘รัก’ อยู่ดี

     หลงรักที่ว่านี่คืองานศิลป์ที่ไม่ใช่แค่การนำกาวมาติดแล้วจบ ต้องใช้เวลา กว่าจะบ่มจนรักแข็งตัว กว่าทุกอย่างจะเข้าที่เข้าทางจนเสร็จหนึ่งใบแล้วเห็นปลายทางเป็นริ้วทองสวยงาม สามารถนำกลับมาใช้ได้จริงเหมือนเดิม และสิ่งนั่นจะยิ่งมีมูลค่าและคุณค่าทางใจมากขึ้นไปเรื่อยๆ

     อย่างชามบางใบที่เคยซ่อม เป็นของตกทอดมาจากปู่ทวดของปู่ทวดอีกที ก็เริ่มจะนับสาแหรกยากแล้ว ชามใบนั้นเป็นน้ำเคลือบโบราณ ไม่มีในปัจจุบันแน่ๆ เจ้าของไว้ใจให้เรามาซ่อม ทั้งๆ ที่เป็นของสำคัญประจำตระกูล ก็ต้องทำให้ดีที่สุด พอซ่อมเสร็จเขาก็เอาไปใช้ได้ เราคิดว่านี่คือวิธีการเชื่อมโยงระหว่างคนในอดีตเมื่อหนึ่งร้อยปีก่อนกับคนปัจจุบันให้ยังคงดำเนินต่อไปไม่มีที่สุด และยังเป็นอีกหนึ่งวิธีเก็บความทรงจำของใครสักคนให้คงอยู่ตลอดไปได้เช่นกัน

 

ชยานันท์

 

Broken and Beautiful

     งานคราฟต์แบบคินสึงิทำให้มองย้อนกลับมาถึงทัศนคติต่อการใช้ชีวิตของคนเรา เขาเริ่มเชื่อมั่นว่ารอยแตกที่เกิดขึ้นนั้นไม่จำเป็นที่จะต้องมาปิดบัง รอยแตกเองก็มีชีวิต มีอายุ มีเรื่องที่ตัวมันเองก็ต้องภูมิใจ เขาชื่นชมกับวิธีคิดของคนสมัยโบราณที่นำมาสร้างเป็นศิลปะ คือหากคุณมีข้อบกพร่องอะไรบางอย่างก็ไม่ต้องหาวิธีปกปิด แต่ควรยอมให้เป็นไปต่างหาก

     เราว่านี่เป็นวิธีการหาคำตอบให้กับชีวิตที่แปลออกมาทางด้านศิลปะ กลายเป็นการซ่อมที่ไม่ต่างจากการชุบชีวิตใหม่อีกครั้ง ชุบทั้งคนในอดีตและคนปัจจุบันให้พวกเขายังเชื่อมต่อกันได้ตลอดไป ถึงแม้จะไม่ใช่ชีวิตที่สมบูรณ์ 100% เหมือนดังเดิมก็ตาม จุดที่แตกออกไม่ใช่จุดจบ แต่คือร่องรอยของสิ่งที่เคยเกิดขึ้นแล้วก็ดำเนินต่อไป ซึ่งนี่ก็คือปรัชญาของคินสึงิ

     ที่สำคัญ เราไม่เคยสร้างรอยแตกที่จงใจ การแตกจะต้องมีเหตุและเป็นไปตามธรรมชาติ เรามองว่ารอยแตกคือ ศิลปะที่เกิดขึ้นจากจังหวะและเวลา สังเกตได้ว่าจังหวะแตกของแต่ละใบจะทำให้เกิดรอยแตกที่ไม่เหมือนกัน รอยทองบนถ้วยที่แตกก็เช่นกัน แต่ละใบย่อมไม่มีวันเหมือนกัน นั่นทำให้คิดได้ว่า คนเราไม่จำเป็นต้องเหมือนใคร ทั้งๆ ที่เรียนโรงเรียนเดียวกัน ก็เพราะแต่ละคนผ่านเรื่องราวมาไม่เหมือนกัน ร่องรอยชีวิตไม่เหมือนกัน ส่วนใครบางคนไม่เคยเจออุปสรรคอะไร ไม่เคยแตกร้าว ชีวิตยังคงสมบูรณ์ดีอยู่ ถือว่าเขาโชคดีจริงๆ เราเองก็เช่นกัน ไม่ต้องไปหวังว่าชีวิตนี้จะสมบูรณ์ร้อยเปอร์เซ็นต์ ให้มีบาดแผลบ้างก็ได้เรียนรู้ดี

 

ชยานันท์

 

Kintsugi Thai

     ถ้าเผลอทำถ้วยชาจานชามใบโปรดหล่นแตก หากคุณรักพวกเขาจริงๆ อย่าเพิ่งทิ้ง สามารถถ่ายรูปรอยแตกส่งไปสอบถามรายละเอียดการซ่อมเบื้องต้นได้ทาง ซ่อมด้วยรัก Kintsugi Thai 

 


อ่านตอนอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องได้ที่

     – ธีวรา กมลศักดิ์พิทักษ์ | ปัก (Sashiko) เย็บ ปะ ต่อ (Boro) ศาสตร์แห่งการซ่อมผ้า จิตใจ และความทรงจำ

     – สรรพัชญ ชมงาม | ชุบชีวิตคืนลมหายใจให้ซากรถเก่า ความผุพังที่งดงาม

แบ่งปันเรื่องราวนี้:
เรื่องโดย

ธนดิษ ศรียานงค์

ช่างภาพที่ชอบการเดินทาง แต่จำทางไม่ค่อยได้ นิ่งเป็นหลับ ขยับเป็นหลง

เรื่องโดย

ศรัญญา อ่าวสมบัติกุล

กองบรรณาธิการ นิตยสาร a day BULLETIN ปัจจุบันดำรงตำแหน่งคุณแม่ half time เลี้ยงลูกชายวัยเบบี๋ครึ่งหนึ่ง อีกครึ่งหนึ่ง (ของชีวิต) ต้องปั่นต้นฉบับส่งให้คุณอ่านกันรัวๆ